Viết về nghề tự do – About the freelance job

LTS: Cách đây mấy hôm, tôi có post lên Wall một đường link bài báo trên Dân Trí  (http://dantri.com.vn/c135/s135-607755/nguoi-tre-thu-nhap-khung-tu-nghe-tu-do.htm) nói về những người trẻ làm freelancer với mức thu nhập “khủng” kèm theo một lời hứa là tôi sẽ viết 1 bài chia sẻ về công việc này. Hôm nay, tranh thủ rãnh rỗi cuối tuần, tôi thực hiện lời hứa của mình. Mục đích của bài viết là chia sẻ kinh nghiệm của bản thân tôi với những bạn đang có dự định dấn thân theo con đường này. Tôi cố gắng mô tả chân thật nhất những mặt được và mất của nó, chứ không cố gắng tô hồng hay thổi phồng tính hấp dẫn của nghề để xui các bạn theo nó. Mong các bạn bổ sung, góp ý thêm.

 

Tôi bắt đầu làm một freelancer từ khi còn là sinh viên. Lúc đó, công việc đầu tiên là freelance writer cho báo Sinh Viên Việt Nam. Tức là tôi làm cộng tác viên viết bài cho họ. Lúc đó, tôi viết rất nhiều chủ đề khác nhau. Công việc thú vị, nhuận bút trả cho 1 bài thời đó khá cao, có khi bằng cả tháng đi dậy gia sư tiếng Anh của tôi. Mà công việc cũng khá thú vị, hồi đó còn nhớ là khi bài được đăng, có 1 em ở trường ĐH Ngoại Ngữ, ĐHQGHN gửi thư rất dễ thương xin làm quen vì chia sẻ quan điểm trong bài viết của mình. Công việc viết lách với tôi là một thú vui và rất cảm hứng, chính vì thế mà tôi không nhận đặt bài, và cũng không viết liên tục. Từ đó tới nay, tôi vẫn thường xuyên viết bài cộng tác cho báo, nhiều khi đơn giản chỉ là chia sẻ quan điểm của mình về một vấn đề chính sách. Khi học Public Admin bên Mỹ, tôi vẫn giữ thói quen đọc báo mỗi ngày, và mỗi khi tôi thấy có vấn đề chính sách hay xã hội gì bức xúc thì viết 1 bài gửi về nước. Nhuận bút thì họ trả vào tài khoản của em tôi, để mẹ ở nhà xài, tôi khỏi phải gửi tiền từ Mỹ về nữa. Xét về thu nhập, thì viết báo là một nghề tự do mang lại thu nhập rất khá ổn. Ví dụ, một bài tôi viết đăng trên Vietnamnet được trả nhuận bút khoảng 500-700k gì đó. Như vậy, nếu bạn viết khỏe, thì cứ cho 1 ngày bạn viết được 1 bài thì bạn kiếm được 21 triệu/tháng. Nghe hấp dẫn đúng không nào? Nhưng thực tế, ít người có thể viết “khỏe” như vậy, trừ một số “máy viết” – cách tôi gọi thân mật những “nhà báo chuyên nghiệp”. Mức nhuận bút tôi nói ở trên là nhuận bút của báo điện tử, chứ báo giấy trả cao hơn nhiều. Nghe giang hồ trong ngành đồn đại, mấy báo giấy trong Sài Gòn như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, SGTT, SaigonTimes trả khá cao có bài tới 3-5tr/bài. Như vậy, thì thu nhập còn khủng hơn rất nhiều. Viết báo, ngoài mang lại cho bạn thu nhập về tài chính, còn mang lại cho bạn nhiều thứ “thu nhập” khác nữa. Ví dụ, sự rèn rũa về tư duy, lập luận. Sự tự do về tư tưởng (muốn viết gì thì viết, nhưng để đăng được thì phải viết vào lề phải một tí cho dù là phản biện Chính phủ), tự do về thời gian, nhiều mối quan hệ xã hội, tầm ảnh hưởng tới đông đảo bạn đọc. Đòi hỏi duy nhất là phải có khả năng viết báo, tư duy tổng hợp, phân tích và một ít mối quan hệ ban đầu với tòa soạn để “đầu xuôi”, sau này bằng khả năng, thực lực thì “đuôi sẽ lọt” dễ dàng hơn vì CTV sẽ phải cạnh tranh trang với phóng viên, và CTV chắc chắc sẽ khó được ưu tiên, trừ khi bạn là cây bút VIP.

 

 

Nghề freelance thứ hai mà tôi từng làm đó là nghề biên, phiên dịch. Về biên dịch, thì tôi nhận tài liệu về dịch và họ trả theo giá dịch mỗi trang. Bây giờ, nếu là giá nhà nước thì họ chỉ trả khoảng 50k/trang A4 tức là 2,5USD/trang quá thấp. Các tổ chức quốc tế ở Việt Nam thì trả theo mức là 8USD/trang A4 dịch Việt-Anh và 7USD/trang A4 dịch Anh-Việt. Như vậy, nếu bạn có mối dịch thì bạn cứ dịch và nhận tiền theo sản phẩm thôi. Nói chung là tự do, thu nhập thêm cũng ổn, chứ tôi nghĩ sống bằng nghề dịch không thôi thì không sống nổi. Còn nghề phiên dịch, thì có hai loại là dịch đuổi (consecutive) tức là dịch sau khi người ta nói xong. Cái này thì đỡ căng thẳng. Bây giờ, nếu như đi cùng đoàn chuyên gia nước ngoài thì được trả khoảng 120USD/ngày, như vậy đi 10 ngày thôi bạn được trả khoảng 1,200USD rồi. Cái dịch thứ hai là dịch đồng thời (hay còn gọi là dịch cabin, simultaneous), tức là mình phải đeo tai nghe, nghe họ nói và dịch đồng thời với họ. Cái này thì stress kinh khủng khiếp, vì bộ não phải làm việc 2 lần công suất bình thường và đòi hỏi phải có dày dặn kinh nghiệm xử lý ngôn từ. Tôi đã làm thử cái này và thấy nó rất mệt mỏi. Thu nhập từ phiên dịch kiểu này nhìn vào thấy rất khủng 600 USD/ngày, 150USD/giờ gì đó, và phải thường xuyên có 2 người thay nhau dịch, đổi nhau khoảng 30 phút. Tôi thường hay đùa, cái nghề này kiếm được 600USD/ngày thì mất khoảng 500USD mấy ngày sau để đi giải tỏa stress. Túm lại, nghề dịch thuật cũng là một nghề tự do cũng ổn. Thu nhập tốt, nhưng đòi hỏi nhiều kỹ năng hơn và khá căng thẳng. Không phải ai cứ tốt nghiệp đại học chuyên ngành Ngoại ngữ cũng làm được nghề này. Nhưng nếu bạn có khả năng, có năng lực, có nghệ thuật sử dụng ngôn từ tinh tế, thì bạn thấy đó, thu nhập cũng khá cao đó. Công việc này phù hợp với mấy phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ Nhà nước, thi thoảng trốn ra ngoài dịch vài cái Hội thảo kiếm thêm tiền về shopping, phẫu thuật thẩm mỹ giữ chồng :P. Nói chung, nếu nghề báo là “máy viết” thì nghề này là “máy nói”, vì họ nói gì mình nói nấy, chả có chút gì là chất xám của mình. Nó chỉ mang lại tiền, không mang lại kiến thức và cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp.

 

 

Nghề freelance thứ ba mà tôi làm là nghề tư vấn độc lập (independent consultant). Tôi bắt đầu công việc tư vấn độc lập từ cuối năm thứ 2 đại học. Khi đó, ĐHBK cho sinh viên 1 tuần ôn thi trước khi thi. Dịp đó là cái môn Ngữ âm mà tôi rất ghét và ngay từ đầu tôi xác định nghề nghiệp tương lai của mình không phải là biên-phiên dịch nên tôi chỉ học để đủ điểm qua mà thôi. Khi đó, một tổ chức NGO của Italy đang cần tuyển một tư vấn lên huyện miền núi Sơn Động, tỉnh Bắc Giang để xác minh các hồ sơ của các trẻ em mồ côi, khó khăn để chuyển hồ sơ của các em sang Italy để bên kia họ tài trợ tiền học phí, xe đạp, quần áo…vv Đó là một kỷ niệm sẽ không bao giờ quên trong đời làm tư vấn độc lập của tôi. Hồi đó năm 2 đại học, cái mặt non choẹt, mặc áo xanh tình nguyện, nhưng khi làm việc ở UBND xã thì người ta gọi tôi là “cán bộ từ Trung Ương xuống” làm tôi ngượng chín cả mặt. Ở đó, sống giữa rừng rất thích. Sáng & chiều đi thăm các hộ gia đình có trẻ em khó khăn để xác nhận hồ sơ cùng với cán bộ xã, tối về khách sạn ôn thi. Hồi đó (2004) mà được trả 30USD/ngày với một thằng sinh viên là một cái gì đó rất lớn. Khi nói tới công việc tư vấn thì bạn nên hiểu có 2 nhóm công việc. Một là kiểu công việc mà họ không có người để làm và hai là kiểu công việc mà họ không làm được. Ví dụ, rất nhiều NGO, tổ chức quốc tế ở Việt Nam, họ có rất ít nhân viên fulltime, do vậy nhiều khi để làm việc gì đó ngoại tỉnh, họ thích thuê tư vấn làm. Với công việc phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao, chất xám và kinh nghiệm thực tế thì họ sẽ tuyển tư vấn theo nhóm hai.

 

 

Hồi mới tốt nghiệp từ Mỹ về, tôi nhận được offer của Oxfam Anh cho vị trí Project Officer của 1 dự án sinh kế với mức lương khoảng 1,000 USD/tháng, nhưng chả hiểu “giời xui đất khiến” thế nào, tôi lại từ chối để xung phong về làm giảng viên đại học cho một trường đại học của Nhà nước với mức lương bằng 1/10 mức lương kia. Lúc đó, mẹ tôi – một người làm cán bộ nhà nước gần 30 năm, rất buồn phiền và phản đối rất kịch liệt việc tôi làm cho Nhà nước, mà tôi phải thuyết phục mẹ bằng rất nhiều lý do. Thứ nhất, tôi yêu nghề giáo. Tôi rất thích cảm giác đứng trên bục giảng nhìn ánh mắt long lanh của các em sinh viên chớp chớp như con nai vàng :P. Thứ hai là tôi cũng có ý định học tiếp PhD mà PhD chỉ dành cho ai muốn đi theo hướng nghiên cứu & giảng dậy thôi. Thứ ba là làm Nhà nước thì dễ xin học bổng Chính phủ hơn làm bên ngoài. Thứ tư là cái trường tôi xung phong về làm giảng viên có khoa mà đúng chuyên ngành tôi học bên Mỹ. Tuy nhiên, sau khoảng 5 tháng ở trường, chứng kiến sự suy đồi, giả tạo của hệ thống giáo dục công lập, sự bẩn thỉu trong tranh giành quyền lực chính trị của các vị có hàm GS-TS, tôi quyết định viết đơn xin nghỉ việc để tránh làm hỏng bản thân mình.

 

 

Tôi trở về với công việc hiện nay tôi đang làm là tư vấn độc lập cho các dự án của các tổ chức quốc tế (World Bank, IFC, ADB, IFAD, ILO) và các tổ chức phi chính phủ (ActionAid, SNV, CIAI…vv). Ban đầu tôi phải ký hợp đồng thông qua 1 công ty tư vấn trong nước, họ chuyên đi nhận dự án của các tổ chức nước ngoài, rồi mời tôi tham gia với vai trò chuyên gia tư vấn. Tuy nhiên sau này khi tôi phát hiện ra cái công ty bẩn thỉu này ăn chặn của tôi rất nhiều tiền để trả tôi giá quá bèo so với mức phí tư vấn mà tôi được hưởng, tôi ký thẳng với các tổ chức quốc tế mà không thông qua các công ty tư vấn trung gian – nhân viên thì chỉ có vài đứa làm admin, còn chuyên gia thì chả có mấy người, toàn đi thuê lại theo thời vụ rồi ăn chặn, bớt xén tiền của họ. Chẳng qua là sân sau của mấy ông làm Nhà nước lập ra để câu dự án về. Tởm nhất là cái lần ép tôi phải viết hay cho những gì mà tôi thấy rõ ràng là làm rất tệ. Giờ đây tôi ký trực tiếp với các tổ chức quốc tế, đúng là làm việc với tụi Tây thích hơn nhiều, thù lao xứng đáng, chi trả sòng phẳng, nhanh gọn, không có chuyện đòi hỏi lại quả, phong bì gì hết. Và đặc biệt là tụi Tây thẳng thắn nên rất thích nghe những tư vấn thẳng thắn, chứ không kiểu “làm láo mà viết báo cáo hay” hay xu nịnh để bịt mắt nó.

 

 

Công việc tư vấn độc lập là một công việc mà tôi cực kỳ yêu thích, vì thu nhập cao, thường thì tôi đi theo mỗi dự án khoảng 10 ngày thì bằng làm cả tháng fulltime. Ngoài thu nhập ra, công việc tư vấn còn cho tôi cơ hội đi đây, đi đó. Có khi cả tháng chỉ ở Hà Nội 2-3 ngày còn đâu phần lớn ở dưới các Tỉnh. Tôi có một mong ước giản dị là sẽ được đến 63 tỉnh thành của đất nước mình. Công việc tư vấn cho tôi gặp gỡ rất nhiều những con người thú vị, họ có thể là cán bộ ở các Bộ ngành TW, cho tới một ông chủ tịch UBND Tỉnh, Huyện, Xã, xuống tới tận từng người nông dân. Đây là một cơ hội tuyệt vời để tôi học hỏi vì nhiều khi có những cái kiến thức và thực tiễn sẽ chả bao giờ người ta dạy tại trường. Chính là do đi nhiều, gặp nhiều nên quan hệ xã hội cũng rất rộng. Giờ các tỉnh mà tôi đi qua, tôi đều có bạn bè, đồng nghiệp. Làm tư vấn cũng rất là có vị thế, vì tiếng nói của bạn là tư vấn cho các đối tác, nên được mọi người lắng nghe. Lần đầu tiên đứng trước một hội trường lớn, phát biểu về giảm nghèo cho toàn bộ hệ thống chính quyền của 1 Tỉnh, tôi mới thấy cái oách của công việc mình làm. Nhiều khi đi giám sát thực hiện dự án thì giống như làm Thanh tra chính phủ vậy, được đón tiếp chu đáo, chăm sóc ân cần. Tôi cũng có rất nhiều quyền, tổ chức nào cần chuyên gia mời mà không vướng bận thì tôi đi. Tôi không thích đi, cũng không có sếp nào ép tôi phải đi cả. Sau khi làm 1 hay vài dự án, tôi muốn tận hưởng cuộc sống thì tôi tạm nghỉ đi du lịch.

 

Khen nhiều quá, giờ nói một chút về cái bất lợi của nghề tư vấn độc lập. Thứ nhất, bạn sẽ không thuộc một tổ chức nào hết, do vậy tôi không có khái niệm “lương”, không có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tự mua. Đi công tác dự án thì có bảo hiểm theo hợp đồng từng dự án rồi. Thứ hai, bạn phải đi rất nhiều, như tôi có khi cả tháng không ở Hà Nội ngày nào, đi công tác liên tục 2 tháng trời không về thăm nhà, mẹ nhớ, em mong. Thứ ba, nhiều khi cảm thấy hơi buồn khi mình đến 1 chỗ mới mà chưa quen biết ai cả, cuộc sống cứ đều đặn là ban ngày đi làm, ăn cơm nhà hàng, tối ngủ khách sạn. Nhiều lúc cảm thấy cuộc sống như nhân vật trong phim Up in the Air mà tôi có lần đã viết trong 1 cái note khác. Thứ tư, nhiều khi do bạn làm độc lập, không  thuộc tổ chức nào, nên tiếng nói của bạn ít trọng lượng hơn và chỉ mang tính tham khảo. Họ có thể nghe bạn, có thể không  nghe, bạn không có thẩm quyền để xử phạt họ. Chính vì thế, làm Nhà nước mới “thét ra lửa” được. Thứ năm, công việc độc lập thường khó làm lâu dài vì nó vắt sức vì vậy chỉ một giai đoạn nhất định mà thôi, mới cả không thể làm mãi nghề này được, nếu làm mãi chắc sống 1 mình quá. Thứ sáu, nghề này đòi hỏi chuyên môn, kiến thức, kinh nghiệm do vậy khó để các bạn trẻ mới ra trường làm ngay được (trừ mấy công việc liên quan tới tài năng, nghệ thuật). Do vậy, hầu hết làm chuyên gia đều tóc bạc. Thế nên có chuyện thú vị là có anh đồng nghiệp hỏi tuổi tôi và nói “em kém con anh 2 tuổi =)). Thế chưa sợ bằng gọi mẹ vợ tương lai bằng chị 😛

 

 

Cái gì cũng có hai mặt của nó, nói tóm lại làm việc độc lập (freelance) ngoài những bất lợi vừa nói ở trên, còn có những ưu/nhược điểm sau đây nữa:

  1. Thu nhập cao – tùy thuộc vào khả năng, năng lực trình độ, kinh nghiệm. Việc kiếm được 1,000 USD đến 5,000 USD/tháng là không khó. Tuy nhiên, nhược điểm là không ổn định. Vì tùy danh tiếng, có người chạy show không xuể, có người như đi câu cá, thi thoảng được con cá to về kho ăn dần trong những ngày biển động không có cá 😀
  2. Tự do về mặt thời gian – không phải đến văn phòng, ngồi trước màn hình máy tính 8h/ngày. Bạn có thể làm ở đâu tùy bạn, ở nhà hay quán café. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi bạn phải có một kỷ luật và kỹ năng quản lý thời gian tốt, nếu không là sẽ bị vỡ deadline và bể show, rồi thành ra nhàn cư vi, bất thiện
  3. Tự làm chủ về kế hoạch công việc – nếu thích thì ký hợp đồng làm, nếu không thích thì nghỉ đi chơi, du lịch. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với thu nhập những ngày không làm không có. Chính vì thế mà lương tư vấn thường cao hơn.
  4. Được đi nhiều nơi – với những người thích du lịch như mình thì đó quả là tuyệt vời vì đi công tác kết hợp thăm quan danh lam, thắng cảnh tiết kiệm được bao nhiêu tiền thay vì bỏ tiền tự đi du lịch. Tuy nhiên, nó chỉ phù hợp với nam giới, chưa có gia đình. Đi nhiều, đồng nghĩa bạn ít ở một chỗ điều đó rất khó để bạn xây dựng một mối quan hệ tình cảm với 1 ai đó. Có chăng là một tình yêu để dành trong trái tim mà thôi. Nói chung là tôi cũng xác định, mới đi học về đi để học hỏi, đến 1 lúc nào đó, có người yêu thì phải ổn định lại để xây dựng gia đình, chăm lo con cái chứ không long nhong mãi được. Nghề này phù hợp với đàn ông chưa có gia đình, hoặc đàn ông có gia đình và con cái lớn cả rồi mà thôi.
  5. Được gặp nhiều người – từ lãnh đạo cấp cao tới những người dân bình thường. Mà mỗi con người là một cuốn từ điển sinh động về lịch sử do vậy khai thác được họ là rất thú vị. Tuy nhiên, gặp nhiều người không phải ai cũng là người tốt.
  6. Được thưởng thức nhiều món ngon, vật lạ – nói chung là đến mỗi tỉnh đều được thưởng thức nhiều món ngon, đặc sản vùng miền. Nếu đi dự án với chính quyền địa phương thì rượu bia ngoại giao là không thể nào tránh khỏi. Tuy vậy, cũng dễ bị dị ứng, mệt mỏi vì ăn uống thay đổi thất thường.
  7. Được hỏi học rất nhiều cái mới – đi mỗi dự án, gặp mỗi một người, ở mỗi một tỉnh là cơ hội tuyệt vời để học hỏi. Nhiều lúc tôi phải thốt lên với đồng nghiệp nước ngoài là trong 1 tuần ở đây, tôi học được nhiều thứ về nước mình hơn là 2 năm học hành bên Mỹ. Tuy nhiên, đây là nghề đòi hỏi kiến thức, kinh nghiệm, do vậy bạn phải có cái nền tảng để tiếp nhận kiến thức mới chứ không phải là lơ tơ mơ vừa đi làm, vừa đi học.
  8. Được sống là chính bạn – Thật lòng mà nói, nghề tư vấn độc lập cho tôi tự do về tư tưởng, về suy nghĩ. Tôi không phải dòm trước, ngó sau xem cơ quan Nhà nước tôi làm đang làm gì, sếp tôi nghĩ sao, đồng nghiệp nói gì. Tôi được tự do suy nghĩ, được tự do báo cáo những phát hiện và đánh giá mà tôi đi xuống Tỉnh thấy. Họ tôn trọng những nhận xét, đánh giá của tôi cho dù có thể họ không hoàn toàn nhất trí hay nghe theo những đề xuất tôi đưa ra. Nói chung, nghề này giống làm dâu trăm họ, cũng phải khéo vì chả bao giờ mình nói ra cái gì mà 100% đồng ý và sự thật thì hay làm người ta mất lòng.

Ngoài các nghề freelance mà tôi đã từng làm kể trên ra, những nghề sau đây cũng có thể làm freelance được.

  1. Nghề người mẫu tự do
  2. Nghề PG-PB
  3. Nghề nhiếp ảnh – nghệ sĩ nhiếp ảnh tự do không thuộc công ty, tổ chức nào
  4. Nghề diễn viên & ca sỹ – tự do khó làm ăn, cần phải có bầu show
  5. Nghề tư vấn doanh nghiệp
  6. Nghề diễn thuyết
  7. Nghề tư vấn về kế toán
  8. Nghề tư vấn thuế
  9. Nhà văn, nhà thơ, họa sỹ, nhạc sỹ…vv – nghệ sĩ nói chung
  10. Nghề thiết kế – nội, ngoại, thất, bìa báo, bìa sách

Các bạn thấy không, một điều chung của các nghề này là nó có chút “nghệ sĩ lãng tử” ở trong đó.

 

Thay cho lời kết

 

Các bạn chắc ai cũng biết cụm từ “Độc lập – Tự Do – Hạnh Phúc” phải không. Chân thành mà nói, khi làm công việc của một chuyên gia tư vấn độc lập tôi mới cảm nhận hết được ý nghĩa của cái cụm từ đó, chứ không phải là khi tôi làm cho Nhà nước mà mỗi văn bản họ đều gõ to đoành ở trên cùng. Độc lập – vì tôi chả phụ thuộc vào ai hết, tôi toàn quyền quyết định công việc tôi làm, theo cách của tôi miễn sao ra được kết quả mà người thuê tôi cảm thấy hài lòng. Tự do  tôi hoàn toàn không bị ràng buộc vào bất cứ một tổ chức nào, không bị ép buộc phải tuân theo một quy chế, điều lệ gì cả. Tôi được tự do về tư tưởng, suy nghĩ mà không bị đồng tiền gò ép làm méo mó cái lương tâm vốn dĩ dễ bị cám dỗ của con người. Hạnh phúc – Vâng, tôi rất hạnh phúc với những gì tôi đang làm, nó cho tôi một mức thu nhập xứng đáng, đồng thời với đó công việc ở những dự án phát triển cũng giúp đỡ những người nghèo, người khó khăn. Đó là một công việc ý nghĩa, mang lại cho tôi một hạnh phúc mà cả cuộc đời tôi tâm nguyện muốn làm. Còn chuyện tình cảm, biết rằng đi nhiều sẽ khó hơn để phát triển một tình cảm với một ai đó. Nhưng tôi single không có nghĩa là tôi không yêu ai. Có một ai đó để quan tâm, để nhắc nhở, để nhớ mỗi khi đi công tác với tôi hiện thời là một hạnh phúc. Bởi lẽ, có thể lúc này, tôi và người tôi đang yêu cũng còn quá xa để nghĩ tới cưới hỏi. Dẫu sao thì chuyện tình cảm hay chuyện công việc, cái gì cũng cần có một cái duyên. Vì thế hãy cứ làm việc và nỗ lực hết mình, những thứ tốt đẹp đang chờ đợi mình trước mắt. Hy vọng các bạn sẽ tìm thấy được “cái duyên” và “tình yêu” dành cho người và việc mà bạn đang quan tâm.

 

 

 

Trần Ngọc Thịnh

Buôn Mê Thuột

24/6/2012

 

 

 

TB: Bài này là chia sẻ cá nhân chỉ mang tính tham khảo, không có ý khuyến khích các bạn làm freelancer vì có thể với tôi thì nó thích hợp, nhưng với bạn thì chưa chắc. Các bạn cứ cân nhắc kỹ lưỡng thiệt hơn rồi hẵng quyết định. Và khi quyết định rồi thì hãy làm bằng tất cả đam mê. Thành công đang đợi bạn ở phía trước. 

error: Content is protected !!