Tìm hiểu về Master of Public Affairs

Khi mọi người hỏi tôi học ngành gì, tôi trả lời là tôi học “Public Affairs”. Có rất nhiều người không hiểu học Public Affairs là học cái gì và sau này làm gì? Bài viết này nhằm giải đáp câu hỏi trên. Mục đích của bài viết để tránh mọi người hiểu lầm là học “Public Affairs” là về làm nhà nước, làm công tác tiếp dân. Đồng thời, bài viết cũng cung cấp thông tin cho các bạn dự định đăng ký học Master in Public Affairs có một cái hiểu đầy đủ về ngành học để có thể lựa chọn phân ngành dựa vào năng lực, kinh nghiệm và sở thích của mình.
Master in Public Affairs được chia thành 3 phân ngành chính:

  • Public Administration/Management
  • Public Policy
  • Nonprofit Management

Ở một số trường đại học của Mỹ, ba phân ngành này được phân tách khá rõ. Một số trường thì chuyên đào tạo về 1 trong 3 phân ngành. Một số trường khác thì đạo tạo cả ba phân ngành, sinh viên sẽ được lựa chọn phân ngành mà họ muốn. Như vậy, khi đăng ký vào một trường nào đó, điều quan trọng là bạn phải nghiên cứu chương trình giảng dạy của trường để xem các môn học có thực sự là những cái bạn muốn học không. Vì cùng ngành học Public Policy, có trường dạy môn này, có trường dạy môn khác. Do đó, đừng có nhìn vào cái tên mà lựa chọn vội vàng, tránh tình trạng “treo đầu dê, bán thịt chó”.

Vậy đâu là sự khác biệt của 3 phân ngành trên:

  • Public Administration/Management: được dịch ra là “Quản trị công hay Quản lý công”. Ngành học này sẽ đào tạo ra những người làm công tác quản lý tại các cơ quan của nhà nước. Làm quản lý là làm cái gì? Tức là làm quản lý về nhân sự, về tài chính, về kế hoạch của một cơ quan nhà nước. Làm quản lý xét ở khía cạnh nào đó thì là làm sếp, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn sẽ là lãnh đạo, vì để trở thành lãnh đạo, bạn cần phải có một số yếu tố khác nữa. Chính vì lẽ đó mà ở một số trường dạy Public Administration có dạy một môn gọi là Leadership. Các môn học bắt buộc với ngành Public Administration là quản trị nhân sự, quản lý tài chính, quản lý dự án. Như vậy, thì nếu MBA đào tạo nhà quản lý ở các doanh nghiệp, thì MPA đào tạo nhà quản lý ở các cơ quan của chính phủ.

 

  • Public Policy: được dịch ra là “Chính sách công”. Ngành này đào tạo ra những cán bộ làm chính sách. Bao gồm thiết kế chính sách, phân tích chính sách và đánh giá chính sách. Công việc thiết kế chính sách là công việc của lập pháp, giống như hoạt động của Quốc hội. Họ sử dụng các công cụ nghiên cứu để thiết kế một chính sách cụ thể nào đó. Còn công việc phân tích chính sách là công việc sử dụng các công cụ nghiên cứu để phân tích xem chính sách đó sẽ có tác động đến xã hội như thế nào? Cần bao nhiêu kinh phí? Bao nhiêu năm để thực hiện? Còn đánh giá chính sách, là một công việc sử dụng công cụ phân tích như thống kê, xác suất để đánh giá hiệu quả của một dự án, tác động của nó đối với xã hội về mặt kinh tế, văn hóa, chính trị….vv Như bạn có thể thấy, ngành Public Policy sử dụng rất nhiều các công cụ phân tích, do đó các môn học bắt buộc của phân ngành này là kinh tế vi mô, vĩ mô, xác suất, thống kê, các công cụ đánh giá khác.

 

  • Nonprofit Management: được dịch ra là “Quản lý Phi chính phủ”. Ngành học này sẽ đào tạo ra những người làm công tác quản lý tại các tổ chức phi chính phủ. Để hiểu tổ chức phi chính phủ là tổ chức như thế nào? hoạt động ở những lĩnh vực gì? nguồn vốn ở đâu? vv…xin các bạn đọc bài viết của mình ở địa chỉ http://tranngocthinh.wordpress.com/2009/07/17/pcp-ngo-august-30-2007/.<span> </span>

Ở các nước phát triển, thì tổ chức phi chính phủ rất phổ biến, còn ở Việt Nam thì tổ chức phi chính phủ còn bị hạn chế do xã hội dân sự ở Việt Nam mới bắt đầu manh nha. Các tổ chức phi chính phủ là một loại hình tổ chức có những đặc điểm riêng biệt, do đó khâu quản lý cũng có những đặc thù riêng. Tuy là ngành mới có, nhưng đang phát triển mạnh mẽ với nhiều lợi thế cạnh tranh. Xem thêm ở bài viết trên.

Hiện nay, ba trụ cột chính trong xã hội hiện đại là Chính Phủ – Doanh Nghiệp – Xã Hội Dân Sự, do đó ngành học Public Affairs có tính áp dụng rất cao ở cả ba trụ cột này. Thêm vào đó, ba trụ cột này có mối quan hệ, gắn chặt với nhau nên tính tương tác rất lớn. Vì vậy học Public Affairs, bạn có thể làm việc được ở Nhà nước, doanh nghiệp hay ở Phi chính phủ. Điều này hoàn toàn vào năng lực và sự thích nghi môi trường của bạn. Điều đó để thấy rằng ngành Public Affairs có sự linh hoạt rất cao, hoàn toàn phụ thuộc vào bản thân bạn. Public Affairs là một ngành học rất rộng, do đó không thể nào tham vọng học hết được, và chương trình thạc sỹ 2 năm cũng không thể nào dạy hết. Do đó khi lựa chọn ngành học cụ thể, phải căn cứ vào năng lực, trình độ và niềm đam mê sau này. Hiện tại tại Việt Nam, ngành Public Affairs đang rất thiếu người vì Việt Nam mới bắt đầu đào tạo ngành này một cách bài bản một vài năm trở lại đây. Là một nước đang phát triển, chập chững xây dựng nên ngành Public Affairs đòi hỏi một lượng lớn nguồn nhân lực.

Đối với mỗi người học, câu hỏi thường trực là học xong sẽ làm cái gì. Xin minh chứng một số cá nhân học Public Affairs đã thành danh. Xin lưu ý, ví dụ không có nghĩa là ai học Public Affairs cũng sẽ thành công như những cá nhân trong ví dụ này.

Đây là danh sách những cá nhân kiệt xuất đã từng học Public Affairs http://www.naspaa.org/alumni/distinguished.asp. Trong danh sách này bạn có thể dễ dàng nhận ra Ban Ki Moon – Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, Felipe Calderon – Tổng thống Mexico, Robert Zoellick – Chủ tịch Ngân hàng Thế giới, các vị bộ trưởng, thủ tướng, quan chức hàng đầu chính phủ khác.

Còn ở Việt Nam, người học MPA mà nổi tiếng nhất phải nói tới Nguyễn Thiện Nhân. Ông Nhân học Public Affairs tại University of Oregon theo học bổng Fulbright. Ông Nhân hiện tại là Phó thủ tướng Chính phủ Việt Nam.

Thay cho lời kết, hy vọng bài viết này sẽ giúp ai chưa hiểu về Public Affairs sẽ có cái nhìn rõ hơn về ngành này. Đối với những ai dự định theo học Public Affairs, sẽ định hướng rõ hơn về sự nghiệp của mình. Chúc các bạn thành công với sự nghiệp sau khi tốt nghiệp ngành Public Affairs.

Trần Ngọc Thịnh
September 05, 2010
Columbia, MO

Đời du học (Mỹ) không như là mơ

Như đã hứa cách đây không lâu là mình sẽ viết một bài chia sẻ về cuộc sống du học sinh để các bạn ở nhà có một cái nhìn chân thực về đời du học, tránh những mơ mộng hay ảo tưởng để rồi sang đó bị “vỡ mộng” và phải đối mặt với vô vàn khó khăn mà các bạn không lường trước. Bài viết này sẽ tập trung nói về các khó khăn mà du học sinh Việt Nam thường gặp phải khi đi du học. Tuy là có rất khó khăn như vậy, nhưng không phải là không thể làm được, bởi lẽ có bao nhiêu thế hệ đi du học trước đây còn khó khăn, thiếu thốn hơn bây giờ nhiều mà họ vẫn vượt qua được, thì tại sao chúng tại lại không thể phải không nào? Mình mong tất cả các bạn, sau khi đọc bài này, không cảm thấy e ngại, chùn bước mà sẽ tiếp tục tinh thần muốn đi du học, bởi với mình để thành công khi du học, bạn cần có một sự nỗ lực lớn hơn nhiều lần nỗ lực thông thường. Và khi đó, mọi chông gai đều có thể vượt qua hết.

 

Vỡ mộng

Có lẽ chúng ta ở Việt Nam biết đến Mỹ qua phim ảnh là chủ yếu, ở đó nước Mỹ thật đẹp, thật hào nhoáng, hiện đại. Nào là San Francisco với cây cầu Golden Gate nổi tiếng thế giới. Nào là Washington DC với những tòa nhà quyền uy. Hay là Los Angeles với những minh tinh màn bạc. Vâng, cái đó đúng nhưng chỉ là một phần nhỏ của nước Mỹ. Phần còn lại của nước Mỹ, rất tiếc lại không hào nhoáng, lộng lẫy và choáng ngợp như thế. Rất nhiều trường đại học của Mỹ được đặt tại các khu vực khá hẻo lánh, xa trung tâm, nên xung quanh khá là vắng vẻ, buồn tẻ và chán ngắt. Tôi thì học ở tiểu bang Missouri, quả đúng như cách phát âm tên bang, nó khá giống từ “misery” tức là “tội nghiệp”. Sau này, khi có dịp đi qua nhiều bang nông thôn của Mỹ, tôi mới nhận thấy là bên cạnh những thành phố lớn sôi động, náo nhiệt thì nông thôn nước Mỹ rộng lớn còn khá buồn tẻ. Nếu bạn đang sống ở Hà Nội hay Sài Gòn mà bạn phải sang những thành phố nông thôn này, thì chắc chắn bạn sẽ “vỡ mộng” về một Hoa Kỳ lộng lẫy. Ở những thành phố nông thôn của Mỹ, phương tiện công cộng rất hạn chế, không tiện lợi như bus ở HN hay SG. Ăn uống, chợ búa thì xa xôi nên phải có xe hơi, chứ không phải chạy ra đầu ngõ là có ngay phở, bún, miến như ở nhà. Điều này bạn sẽ cảm nhận được sự bất tiện vào mùa đông.

 

 

Tuyết – giấc mơ tan tành

Mình đoán là với các bạn ở Việt Nam, chắc hẳn ai cũng có một ao ước là được nhìn, chạm và chơi với tuyết. Với các bạn gái lãng mạn hơi xíu thì chắc ước mình được sang Mỹ để ném tuyết như anh Bae Yong Jun của Bản tình ca mùa đông, hay tung tăng đi học khi tuyết rơi bay bay như trong phim Truyện tình Harvard. Lúc mới sang, ngày đầu tiên nhìn thấy tuyết, mình cũng vô cùng háo hức, chạy ngay ra ngoài để tuyết rơi vào tay. Sau này đó, thì giấc mơ tuyết tan biến và nhanh chóng trở thành sự căm ghét. Tuyết mới rơi xuống, trắng, bông, sạch. Nhưng sau đó, nó tan chảy ra và trộn vào bùn đất ở đường thì thôi rồi bẩn khủng khiếp. Mà khi có tuyết thì lạnh tê tái, ngày đầu do háo hức còn ra ngoài, đợt sau có tuyết thì thôi nằm trong nhà đắp chăn, đọc sách, nghe nhạc ngắm tuyết rơi ngoài cửa sổ là đủ rồi. Người yêu có rủ đi ném tuyết hay nặn người tuyết, mình cũng xin hoãn. Tuyết cũng khá nguy hiểm nữa, vì nó làm đường rất trơn và thậm chí mặt đường đóng băng nên lái xe rất dễ gây tai nạn. Chính bản thân mình đã có lần được em “tuyết” ép phải trổ tài drift trên mặt đường, may mà không va phải thằng nào chứ không thì mệt.

Du và học

Giờ thì đến chuyện học, nhiều bạn thuộc diện COCC, do bố mẹ thường đi study tour mà study thì ít mà tour thì nhiều, nên nhiễm cái gen, cậy có tiền nên đi du học để giải quyết khâu “oách” là chính nên coi nhẹ việc học hành, đi du học thì có vẻ không quan tâm lắm tới chuyện học mà quan tâm tới du nhiều. Nếu bạn đi du học mà xác định việc học là nhẹ nhàng, rất có thể bạn đã mơ tưởng. Các trường đại học chuẩn (ở đây ý mình là được kiểm định chất lượng, chứ không phải trường rởm bán bằng) có những đòi hỏi khá khắt khe với sinh viên. Trường càng rank cao, nổi tiếng thì đòi hỏi càng khắt khe hơn. Đây cũng là một điểm lưu ý của mình với các bạn khi chọn trường là nên chọn trường phù hợp với năng lực và khả năng của mình. Giống như lượng sức gánh được 50kg thì có thể cố thêm tí gánh bao 60kg, nhưng mà gánh bao 100kg thì coi chừng gãy lưng. Thực tế mình thấy là ở Việt Nam, nói đến du học Mỹ, các bạn chỉ quan tâm tới Harvard, Yale, Princeton hay Stanford, còn mấy trường ít tên tuổi thì lại không quan tâm lắm. Nhưng các bạn thấy là nếu đi học cao học, thì ranking của graduate school trong từng trường đại học đó mới quan trọng, và có rất nhiều đại học tên không nổi lắm, nhưng ngành học cụ thể lại có thể rank cao hơn cả Harvard. Do vậy, khi chọn trường, mình thấy quan trọng nhất là phải chọn trường “phù hợp” với khả năng học tập của bạn chứ không phải giải quyết khâu “oách”. Một sự thật, là sức ép ở các trường đại học nổi tiếng là rất lớn. Các trường hợp sinh viên tự tử do sức ép học tập là chuyện không còn xa lạ. MIT hàng năm vẫn có sinh viên tự tử. Như hồi lên New York University thăm cô bạn, cô bạn tôi dẫn đi thăm thư viện trường, một tòa nhà cao và rất hiện đại. Đang say sưa ngẩng cổ lên ngắm, cô bạn bảo mới rồi có 1 cậu học hành chán, mới nhảy từ trên xuống chết ngay tại chỗ, hic. Còn bản thân mình khi đi du học bên Mỹ thì cũng đã thực sự chứng kiến 2 trường hợp du học sinh Việt Nam phải về nước giữa chừng vì không theo được mà 2 bạn đó ở Việt Nam đều học giỏi và được học bổng sang Mỹ học cả. Lấy dẫn chứng cụ thể thế để các bạn thấy là mình không phải là kể chuyện không có dẫn chứng để hù dọa các bạn. Học đại học và cao học ở Mỹ rất vất vả, cái khổ nhất là phải đọc rất nhiều mà toàn là sách tiếng anh dầy cộp. Nếu không có kỹ năng đọc lướt, bạn sẽ không bao giờ hoàn thành bài đọc mà giáo sư giao mỗi tuần vài trăm trang sách. Do tiếng anh không phải là ngôn ngữ mẹ đẻ của chúng ta, nên khả năng đọc và tiếp thu của chúng ta chậm hơn tụi Mỹ nhiều, cho dù điểm tiếng anh của chúng ta cao chót vót, do vậy phải có kỹ năng đọc lướt để lấy ý chính, chứ ngồi chăm chú đọc, cả đời du học sinh sẽ chả bao giờ đọc hết được lượng sách yêu cầu. Thế nên, mình thấy mấy em du học sinh sang Mỹ, chả biết trường của mấy em ấy thế nào, hoặc các em ấy học kiểu “thần đồng” gì mà vẫn sản xuất “Vlog” sòn sòn như gà đẻ trứng để chém gió trên mạng ấy mà vẫn học “khá và giỏi” được thì cũng “sợ”  phết đấy. Chả biết học xong về nước làm gì, hay lại tự phong mình cái chức “giáo sư” như cậu cử nhân Đại học nông nghiệp làm ở FPT rồi lên VTV3 “chém gió” thành thần, phán nhăng phán cuội, phản khoa học, phản giáo dục.

 

 

Sick

Lần đầu tiên tôi ra nước ngoài năm 2006, lúc đó tôi mới 22 tuổi và đang học năm 2 đại học, khi đó tôi bị ngộ độc thực phẩm do ăn hải sản và phải vào bệnh viện cấp cứu gấp. Lúc xe cứu thương đến đưa tôi đi, thứ duy nhất tôi mang theo là cuốn từ điển. Bởi lúc đó, trong lúc đau ốm như vậy, đầu óc tôi không còn tâm trí nào để nói tiếng Anh nữa. Lúc đó, tôi chỉ mong được ở Việt Nam được nói chuyện bằng tiếng Việt với bác sỹ và người thân để cảm thấy an tâm. Trong lúc đau, nhiều lúc tôi rất sợ cái cảm giác mình phải chết ở nơi đất khách. Có vẻ hơi dramatic, nhưng chính sự kiện đó khiến tôi sau này khi đi du học rất sợ bị ốm. Do vậy, khi đi du học, tôi mang 1 hộp rất nhiều thuốc mà nhiều loại không dễ mua ở Mỹ vì ở Mỹ nhiều loại thuốc phải có đơn của bác sỹ mới mua được. Đây cũng là lời khuyên của mình với các bạn sắp đi du học là nên mang theo mấy loại thuốc thiết yếu nhất để phòng thân. Hôm nào rảnh, tôi sẽ viết 1 bài chi tiết về những thứ bạn nên mang đi và không nên mang đi khi du học. Việc giữ cho mình một sức khỏe tốt cả về thể chất lẫn tinh thần là một điều tối quan trọng khi đi du học. Tôi nhấn mạnh ở đây là cả sức khỏe tinh thần nữa, bởi có thể thể chất của bạn khỏe mạnh, nhưng sức khỏe tinh thần của bạn không tốt, nó sẽ kéo sức khỏe thể chất xuống nhanh khủng khiếp. Nhiều bạn sẽ thắc mắc sức khỏe tinh thần ở đây là gì? Đó là giấc ngủ, trạng thái hạnh phúc, nỗi cô đơn, nỗi nhớ nhà, sự hưng phấn. Nhiều bạn du học sinh khi mới sang do lệch múi giờ nên hay bị mất ngủ, nhiều người nhanh chóng điều chỉnh cơ thể để thích nghi, nhiều bạn không thể ngủ được. Đây là vấn đề hệ trọng, bên nên đi khám bác sỹ. Bởi nếu mất ngủ dài ngày, thể chất của bạn xuống nhanh khủng khiếp và gây ra hàng loạt hệ quả khác. Rồi nhớ nhà, cô đơn, những cảm giác này thường hay xảy ra với du học sinh khi mới bỡ ngỡ nơi đất khách quê người. Những trạng thái cảm xúc tiêu cực này là bình thường nếu chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, nhưng nếu nó kéo dài thì sức khỏe tinh thần của bạn đang có vấn đề cần lưu tâm. Bởi tối nào bạn cũng khóc, cũng buồn thì còn đâu tâm trí mà học. Rồi một điều nữa là cảm giác hưng phấn, cái  này mà không kiểm soát tốt cũng gây ra nhiều hệ quả. Bạn cứ như trên mây, chưa học xong Master đã lo tìm trường PhD. Được nhận vào Harvard là cứ bay bay trên mây do các bạn ở Việt Nam tung hô lên mây xanh mà quên mất Harvard chuẩn bị “vặt lông” trụi con vịt béo tốt ở Việt Nam sang thành con vịt gầy tong teo sau vài năm nhập học…vv Do vậy, cố gắng đừng để dính vào bất cứ một cái “sick” gì như “car-sick”, “home sick” hay real sick (đau ốm vô viện) . Hôm nào rảnh sẽ viết về love sick để giải đáp thắc mắc của một số bạn có gửi message hỏi là có nên yêu hay không? Người yêu ở nhà thì xử lý ra sao? Vv…

 

 

Shock văn hóa

Hồi Việt Nam, xem phim hành động Mỹ thấy bắn nhau chí chóe thích ơi là thích, vì cái thằng diễn viên rõ đẹp trai, cơ bắp, bắn chết xừ nó rồi mà vài tháng sau vẫn ra phim mới, bắn nhau kinh hơn. Vậy mà khi sang Mỹ, thấy súng ống là sợ phát khiếp, vì tụi Mỹ này nó xài súng thiệt, đạn thiệt, bắn 1 cái là mình lên tin tức trên CNN hay NBC được một lần là hot và mãi không có lần 2 đâu các bạn ạ. Ngày đầu tiên sang Mỹ, khó ngủ, bật ti vi lên xem bị shock khi xem chương trình thực tế mô tả các buổi mà cảnh sát Mỹ rượt đuổi những kẻ trộm cắp xe hơi, hay cướp có vũ trang. Thấy cảnh đấu súng thật khủng khiếp, bắn chết  ngay tại hiện trường chứ không bắn đẹp như phim mình thực sự được cảm nhận cái culture shock đầu tiên khi sang Mỹ. Rồi thực tế là khi đi du học, bạn sẽ thấy rất nhiều những cú shock văn hóa khác.

Rồi còn nhiều chuyện shock lắm, như chuyện cướp, trấn lột, rồi “hấp diêm” các bạn nữ sinh đi học về khuya mà trường mình thường hay xảy ra như cơm bữa. Rồi chuyện sex tự do của tụi Mỹ ủng hộ “rân chủ”. Rồi chuyện ở Mỹ, bố mẹ, ông bà mà già nó tống ra nhà dưỡng lão hoặc sống một mình xa con cái. Rồi chuyện người nghèo ở Mỹ học hành đàng hoàng đứng ăn xin ở ngã tư, hè phố, phải sống bằng tem phiếu trợ cấp của chính phủ. Nhiều chuyện sẽ làm bạn khá ngạc nhiên và shock đó.

Kỳ thị chủng tộc

Kỳ thị chủng tộc là vấn đề có tính lịch sử của nước Mỹ. Ngay ông tổng thống da đen đầu tiên của nước Mỹ – Obama còn bị không ít kẻ đe dọa giết thì những người phó thường dân còn bị kỳ thị thế nào. Ở ngay trường mình, hồi đó là năm 2010 khi mình vẫn đang học, có 2 cậu sinh viên Mỹ trắng, mang rải những gói bông trắng trước cửa trung tâm văn hóa của người da đen trong trường để biểu thị sự kỳ thị những người da đen trước đây đều là nô lệ tại các đồn điền trồng bông. Sau đó, vụ này bị làm ầm ĩ lên do người da đen ở Mỹ khá đông và khá đoàn kết nên 2 cậu sinh viên bị cảnh sát  bắt và trường buộc phải cho  nghỉ học. Nói rõ thế để các bạn thấy ngay bây giờ sự kỳ thị chủng tộc là khá rõ và đậm ở Mỹ, không chỉ giữa người da trắng với người da đen, mà còn cả da trắng với da vàng như người châu Á chúng ta nữa.

Tôi không biết các bạn khác cảm nhận thế nào, chứ tôi thấy người da đen (trừ tụi đầu trộm, đuôi cướp) khá thân thiện và hòa đồng với dân da vàng Việt Nam, hơn là tụi da trắng. Tụi da trắng thường look down người châu Á. Một điều đáng buồn nữa là chính dân Việt cũng kỳ thị dân Việt. Cụ thể là một số người dân Việt người gốc miền nam dạt sang Mỹ sau biến cố năm 1975 vẫn còn ôm lòng thù hận nên họ rất ghét người việt gốc Bắc, họ thường gọi là dân Bắc Kỳ để thể hiện sự kỳ thị và căm thù. Khi tôi sang bang California chơi, tới khu Little Saigon lại nhớ lời cô bé học ở Mỹ dặn là anh cứ nói tiếng Anh đừng nói tiếng Việt để tránh bị họ ghét hoặc không ưa mình. Khi tôi đến khu Phước Lộc Thọ nổi tiếng, tôi chả dám hé răng nói nửa câu tiếng Việt. Đang chụp ảnh ở ngoài khu Phước Lộc Thọ, có 1 em việt kiều, rõ là xinh xắn, đáng yêu chạy ra hỏi chuyện rồi còn tạo dáng để mình chụp nữa, xong rồi em hỏi mình bằng tiếng Anh, mà mình thì đang ú ớ chưa nghĩ ra gì thì trả lời. Kể mà không có sự kỳ thị Nam – Bắc thì chắc là mình đã quen được em xinh tươi Việt kiều. Sau đó ra ngồi uống café ở quán Việt, kêu ly cà phê cũng phải nói bằng tiếng Anh, cảm thấy rất buồn khi ngồi uống cà phê như là ở sài gòn, ngắm những ông cụ cỡ 50-60 ngồi đánh cờ tướng giết thời gian mà thấy thương cho một thế hệ, giờ sống nơi đất khách, đợi ngày gần đất xa trời .

Tụi dân Mỹ thì thể hiện sự kỳ thị với dân da vàng thì rõ rồi. Nhiều khi đi đường, nó thấy mình nó nói mấy câu gì đó mà mình biết là nó chửi hoặc nói đểu mình, nhưng mà tốt nhất là giả vờ như không nghe thấy. Đừng nghĩ mình 120 điểm TOEFL mà quay lại văng các loại hình ra với nó để thể hiện trình độ tiếng Anh là mình ngon hay khả năng nghe nói tốt. Dẫu sao mình không có sức để mà văng “fuck” với tụi Mỹ được, nó khỏe lắm. Với cả, làm nó nổi điên lên mà rút súng ra thì không khéo lên trang nhất báo địa phương mục “cáo phó” cũng nên =)). Thôi thì quân tử “tránh voi chả xấu mặt nào” hehe.

Reverse Culture Shock – hay là Shock văn hóa ngược

Ôi zời, chưa hết shock vì những gì xảy ra bên Mỹ, thì vèo 1 cái đã học xong, phải về nước phải hứng chịu cái gọi là “shock văn hóa ngược”. Đó chính là cái biểu hiện khi bạn shock khi chứng kiến những gì khi trở lại Việt Nam. Điều đầu tiên là “thất nghiệp ngắn hạn” đó là khi về bạn không có việc làm ngay. Đó có thể là vì bạn tự nguyện “thất nghiệp” do không chọn được việc ưng ý, hoặc là “thất nghiệp khi đang có việc” là khi bạn chấp nhận làm tạm ở một chỗ khá tệ so với kỳ vọng của bạn với tấm bằng bạn có được. Ví dụ, có bằng Harvard mà làm nhà nước lương 2,5 triệu/ tháng có thể coi là “thấp nghiệp khi đang làm việc”. Nhiều bạn trước khi đi du học về cứ nghĩ là khi mình về, chắc mình ghê lắm đây, chắc phải có công ty trải thảm đỏ từ sảnh đến quốc tế sân bay Nội Bài đón, nhưng thực tế là không phải vậy. Nhiều bạn về, thời gian đầu khá vật vã tìm việc. Bởi việc bạn có một cái bằng sau 2 năm học ở Mỹ đồng nghĩa với việc bạn sẽ hụt mất 2 năm kinh nghiệm gần nhất tại Việt Nam. Mà bây giờ, ở Việt Nam người ta tuyển dụng bắt đầu coi trọng kinh nghiệm rồi. Sẽ có lúc bạn sẽ nghe thấy họ nói bóng gió rằng “sợ học Mỹ về, toàn kiểu Mỹ không, không phù hợp với văn hóa Việt Nam” cho mà xem. Hơn nữa, nếu thằng sếp học hành lẹt đẹt, chắc chả bao giờ muốn tuyển 1 thằng học Mẽo về để cãi mình và dạy mình phải làm gì. Khổ thể, làm sếp là phải sĩ , làm quân thì phải dốt và ngoan. Sau chuyện việc làm được giải quyết là đến chuyện “hôn nhân” khi mà chưa có ai thì việc phải nghe “ca cải lương” của các cụ nhà là một cú shock khá lớn với du học sinh về nước. Khổ nỗi, là cũng hăng hái, nhiệt tình đi tìm “một nữa” lắm, nhưng khổ cái học xong về nước già xừ nó rồi, lại thêm cái bằng Mỹ nữa, làm các “một nửa” đang còn available đếch dám tiếp cận vì trong bụng nghĩ “anh/em ấy có bằng Mẽo, chắc gì đã ưa 1 đứa đại học trong nước” như mình. Và đã giỏi lại còn thêm đẹp nữa, đúng là cái tội. Mà cái tuổi nó đuổi xuân đi, nên sau khi học xong về nước không có người yêu là một cú shock văn hóa ngược khá mạnh mà phải trải qua mới thấy sức ép từ nhiều phía nó lớn thế nào. Nào là bố mẹ thì không nói, còn thêm bạn bè đứa nào cũng up ảnh con cái xinh xắn lên facebook, nhiều khi lúc đó mình nghĩ các bạn đi du học sẽ thấy sự đánh đổi khá nhiều khi quyết định đi du học, nhưng sự hy sinh nào chả có mất mát, được cái này mất cái kia. Mình thì tin vào duyên, chả việc gì phải lo nghĩ nhiều, cứ ăn chơi cho đời phớ lớ, đến Chí Phèo còn có Thị Nở huống chi ta ở bển mới về, hehe. Rồi còn nhiều chuyện shock ngược lắm, như văn hóa đường phố, văn minh đi đường, rồi chuyện tình cảm, chuyện đối xử giữa người với người nơi công cộng, nơi làm việc. Shock lên shock xuống luôn, shock mãi thành quen, hết shock luôn ấy mà. Không có gì phải lo lắng quá.

Chuyện tiền bạc

Ngày trước, tôi có một cô bạn, cô này thì thích đi du học “crazy” luôn, kiểu như là sống chết cũng phải sang Mỹ du học. Tôi thì khuyên rằng khi nào đảm bảo tài chính (hoặc là có tiền, hoặc là có học bổng full) hẵng sang, nhưng không nghe. Sau này sang Mỹ, tôi có tình cờ đọc blog của cô ấy thì thấy cũng rất khổ, phải đi quét cứt gà ở trang trại của người Mỹ, phải đi nhặt táo, hái dâu để làm thêm có thêm thu nhập. Quả thực rất vất vả. Tôi thì may mắn được học bổng toàn phần Fulbright nên không phải làm thêm để kiếm sống, nhưng xung quanh tôi, những bạn được trường miễn học phí, sang đó phải làm Trợ lý giảng dạy (TA) hay trợ lý nghiên cứu (RA) cho giáo sư để được trả lương hàng tháng để dùng vào trang trải sinh hoạt phí như thuê nhà, ăn uống, đi lại thì khá vất vả. Mà cũng khá là mệt mỏi và mất thời gian đó, chứ không êm đẹp như bạn nghĩ đâu. Bạn cứ hình dung, bạn đi học cả ngày, rồi về phải chấm bài cho giáo sư, chuẩn bị đề thi, soạn giáo trình…vv thì còn sức đâu mà học mà chơi nếu không cố gắng gấp 2 lần người khác. Dẫu sao thì TA, RA vẫn còn là nhẹ nhàng và trí tuệ hơn rất nhiều những việc tay chân khác mà sinh viên Việt Nam làm khi đi du học rồi. Tụi Mỹ khi tôi sang đó, nó nói là có những loại việc nó xếp vào dạng 3D (dirty, cái gì nữa tự nhiên quên rồi, đại loại là kiểu bẩn thỉu, rẻ mạt, tay chân) mà tụi Mỹ trắng không làm thì dành cho tụi nhập cư làm, kiểu như lao động tay chân. Sinh viên việt Nam sang du học thì làm đủ thứ nghề để sống, chủ yếu là bưng bê, lau dọn, tay chân là nhiều vì mình không phải dân bản xứ, cho dù TOEFL 120 nó vẫn không đánh giá tiếng anh của mình bằng một thằng nói lắp người Mỹ. Do vậy, bạn nên đảm bảo làm sao để tài chính không phải là một sức ép quá lớn khi đi du học. Vấn đề tiền bạc sẽ làm bạn hết sức đau đầu và mệt mỏi ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý học hành của du học sinh. Nhiều bạn, do gia đình cũng khó khăn, sang đấy mới thấy chi phí tốn kém và đắt đỏ như thế nào, nhưng cũng không dám email về xin bố mẹ vì thương bố mẹ quá, sợ bố mẹ phải đi vay nợ cho mình đi học nên thành ra hoàn cảnh rất khó xử. Do vậy, lời khuyên của mình là hãy tìm cho mình một nguồn tài chính đảm bảo để không phải suy nghĩ quá nhiều về chuyện tiền bạc khi đi du học. Khi đó, đầu óc của bạn sẽ có nhiều thời gian để tập trung vào suy nghĩ học hành hơn.

Kết luận:

Đi du học là một quyết định táo bạo và quan trọng và bạn nên cân nhắc kỹ khi đưa ra quyết định này, bởi có thể bạn sẽ phải mất nhiều thứ đáng giá khác. Ví dụ, bạn đang làm một vị trí rất tốt, cơ hội thăng tiến cao, lương cao mà bỏ đi du học thì sau khi đi du học về rất có thể bạn cho dù có bằng cao hơn nhưng khó có lại vị trí mà nhiều người mơ ước như trước nữa. Hoặc là đang yêu, đi du học đành chia tay, sau này về lại tiếc nuối vì người yêu đã lập gia đình và sống hạnh phúc, còn mình thì có tấm bằng từ quê hương Obama nhưng tối đến chả ma nào đến rủ đi hẹn hò. Hoặc là đang có chồng, có con, đùng đùng đi du học  một mình, chồng ở nhà buồn quá sang tâm sự với con bé đồng nghiệp thế là chả hiểu tâm sự thế nào, bụng con bé kia càng ngày càng to. Và hàng tỉ các mất mát khác. Nhưng mà có sự hy sinh nào mà không có mất mát ít nhiều. Do vậy, lời khuyên của mình là các bạn nên cân nhắc kỹ khi đi du học để chọn được phương án có lợi nhất trong các phương án có thể. Mình khuyên các bạn nên đi du học khi còn trẻ, và khi chưa vướng bận tình yêu và gia đình. Như đã nói ở trên, bài viết này viết ra không phải để “hù dọa” các bạn mà để giúp các bạn có đầy đủ thông tin để đưa ra một cái “informed decision” tốt nhất cho mình. Dẫu có muôn vàn khó khăn, thử thách, thậm chí là “mất mát”, nhưng mình vẫn luôn động viên các bạn nào có ước mơ du học, hãy đi du học, bởi nó sẽ thay đổi cuộc đời bạn khá nhiều, và giúp bạn không còn là “con ếch ngồi ở đáy giếng Việt Nam” nữa. Và điều quan trọng nhất vẫn là “chỉ cần có một ước mơ”, rồi mọi chuyện sẽ đâu vào đó.

Chúc các bạn may mắn!

 

Trần Ngọc Thịnh

Cần thay đổi tư duy quản lý văn hóa

LTS: Mình viết bài này cũng cách đây độ mấy tháng và có gửi cho Vietnamnet, sau đó không hề thấy có phản hồi. Thậm chí mình email hỏi tình hình sử dụng bài viết thế nào, họ cũng không có phản hồi luôn, nghĩ là chắc bài không được đăng rồi. Vậy mà hôm nay, khi đi phỏng vấn, người phỏng vấn bảo “em có nói là em có viết báo, vậy em gửi cho anh mấy bài em viết được không?” thì mới về nhà vào Vietnamnet search tên mình để tìm lại những bài mình viết cho Vietnamnet thì lại thấy bài này đã đăng cách đây 1 tháng mà mình không hề được biết. Bài viết này mình viết lấy cảm hứng từ những vụ lùm xùm thời gian gần đây liên quan tới quản lý văn hóa ở Việt Nam. Bài viết không chỉ chỉ ra những kẻ hở trong cơ chế và chính sách quản lý văn hóa hiện hành mà còn đề xuất một sự thay đổi về tư duy quản lý văn hóa, lấy khán giả làm thước đo, tăng cường chế tài xử phạt, xử phạt nghiêm minh, xóa bỏ cơ chế “xin-cho”, và chấn chỉnh lại các cơ quan báo chí tránh để họ tiếp tay truyền bá những thứ “rác rưởi văn hóa” đến cho quần chúng. Những vụ việc gần đây như “liveshow Chế Linh” hay “không duyệt rồi lại duyệt Nguyễn Thị Mơ đi thi hoa hậu” càng làm cho vấn đề trở nên nóng hỏi. Xin chia sẻ với các bạn độc giả bài viết này. 

http://www.vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/41686/quan-ly-van-hoa–chap-nhan-nop-phat-de—vi-pham-.html

Trân trọng,

Trần Ngọc Thịnh

Quản lý văn hóa: Chấp nhận nộp phạt để…vi phạm?

(TuanVietNam) – Văn bản quản lý của chúng ta thì nhiều, nhưng chế tài thì lại quá yếu, thực thi luật pháp không hiệu quả. Thành ra có những khi người ta chấp nhận nộp phạt để được vi phạm, vì cái lợi nhuận họ đạt được vượt xa con số mà họ phải nộp.

Trước những biến tướng, và sự ồ ạt xâm lấn của văn hóa lai căng, những hiện tượng phản văn hóa tràn lan đang băng hoại truyền thống, thuần phong mỹ tục của văn hóa dân tộc, một vấn đề cần phải đặt ra là vai trò quản lý của Nhà nước đối với văn hóa.

Tự đặt ra câu hỏi, quản lý Nhà nước đối với văn hóa như thế nào mà vẫn để những hiện tượng phản văn hóa ngang nhiên tồn tại thách thức cơ quan quản lý và công luận. Hay là đã đến lúc chúng ta cần phải thay đổi tư duy quản lý văn hóa.

Pháp luật chỉ tồn tại trên giấy tờ?

Hiện tượng phản văn hóa tràn lan trên các phương tiện thông tin đại chúng, một phần là do khâu quản lý văn hóa của chúng ta còn yếu. Nhưng yếu ở chỗ nào?

Thứ nhất, quản lý văn hóa còn mang nặng tính “xin-cho”. Chính cái cơ chế “xin-cho” này là nguồn gốc phát sinh tiêu cực. Hơn thế nữa, cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa lại quá ôm đồm.

Với nhân lực vừa thiếu, vừa yếu lại đòi quản một lĩnh vực rộng như vậy thì làm sao có thể quản lý nổi. Thử hỏi, Cục
nghệ thuật biểu diễn, Bộ Văn hóa – Thể thao – Du lịch có đủ nhân lực để đi kiểm tra hết tất cả các hoạt động nghệ thuật biểu diễn trên toàn quốc?

Tư duy quản lý phổ biến là “xin-cho”, cái gì mình cũng phải biết, phải cho phép. Thành ra là quản mà như không quản vì có cho quản cũng không thể quản được.

Tư duy quản lý văn hóa của chúng ta lại theo kiểu “không quản được thì cấm”, thành ra đánh đồng tất cả, làm ảnh hưởng tới cơ hội hưởng thụ văn hóa của người dân và cơ hội phát triển văn hóa của những người làm văn hóa chân chính.

Cần phải thay đổi tư duy quản lý này, bằng một khuôn khổ pháp lý, trong đó khuyến khích sự phát triển của mọi loại hình văn hóa, và xử lý những biến tướng văn hóa một cách nghiêm khắc.

Văn bản quản lý của chúng ta thì nhiều, nhưng chế tài thì lại quá yếu, thực thi luật pháp không hiệu quả. Thành ra có những khi người ta chấp nhận nộp phạt để được vi phạm, vì cái lợi nhuận họ đạt được vượt xa con số mà họ phải nộp.

Điều này rất nguy hiểm bởi nó sẽ tạo ra một cách hành xử coi thường pháp luật, đứng trên cả pháp luật. Về lâu dài, khiến người ta “nhờn” pháp luật. Biến pháp luật thành một thứ hình  thức trên giấy tờ là chính.

Có những khi người ta chấp nhận nộp phạt để được vi phạm. Ảnh minh họa

Đâu là thước đo?

Với một tác phẩm văn hóa, ranh giới giữa cái đẹp hay xấu, hở hay không hở, nghệ thuật hay dung tục, phù hợp hay không phù hợp là mỏng manh và mang tính chủ quan tùy theo đối tượng tiếp nhận.

Chính vì lẽ đó, dễ dàng nhận thấy các ca sỹ, những người làm nghệ thuật tung ra những bộ ảnh dung tục, những phát ngôn bừa bãi, thô thiển, lại ra sức biện minh cho các hiện tượng phản thẩm mỹ đó.

Mặc dù bị số đông công chúng phản đối, họ không biết xấu hổ, hay hổ thẹn, thậm chí còn quay sang đôi co, chỉ trích lại khán giả với thái độ coi thường, thiếu tôn trọng.

Việc có những quan điểm trái chiều về một tác phẩm văn hóa là điều dễ hiểu, vì phông văn hóa và kiến thức cảm thụ văn hóa của mỗi người khác nhau. Nhưng không phải vì thế mà những người “sản xuất” ra sản phẩm phản văn hóa lại có thể lý luận, biện minh.

Việc phân định đúng sai, phù hợp hay không phù hợp, phản cảm hay nghệ thuật không nên chỉ trao cho 1 lãnh đạo, hay 1 vụ, cục quản lý nào. Bởi lẽ nó dễ dẫn đến những đánh giá chủ quan của người quản lý. Việc này nên để cho công chúng, trước hết là các chuyên gia am hiểu lĩnh vực, tiếp đó là những người trực tiếp hưởng thụ các tác phẩm đánh giá.

Đánh giá dựa trên số đông của công chúng có trình độ am hiểu, khách quan sẽ là thước đo để cơ quan quản lý Nhà nước đưa ra quyết định xử phạt dựa trên khuôn khổ pháp lý nghiêm minh.

Vai trò của truyền thông, báo chí

Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để đo lường được phản hồi của công chúng? Tôi cho rằng, đây là vai trò quan trọng của các đơn vị truyền thông, báo chí. Với nhiệm vụ đưa tin về các hoạt động văn hóa nghệ thuật diễn ra hàng ngày trên khắp cả nước, các đơn vị truyền thông, báo chí là nơi đưa thông tin văn hóa tới độc giả một cách nhanh chóng nhất.

Các cơ quan báo chí có vai trò phát hiện những hiện tượng văn hóa lệch lạc, lai căng, phản văn hóa để các cơ quan quản lý Nhà nước xử lý. Cơ quan truyền thông báo chí như là cánh tay nối dài của cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa.

Ở đây, cũng phải nhấn mạnh tới việc một số cơ quan truyền thông, báo chí nhiều khi lại trở thành nơi truyền bá những hiện tượng phản văn hóa đến với công chúng. Điều này vô hình chung đã làm cho hiện tượng phản văn hóa đó có cơ hội “hành hạ” đa số công chúng.

Ró ràng, vai trò của cơ quan truyền thông, báo chí là phải hoạt động như một “bộ lọc” văn hóa, loại trừ ngay từ đầu những thứ phi văn hóa, phản văn hóa, không cho phép đăng tải lên trang báo của mình những thứ vốn dĩ đã là “rác rưởi” văn hóa. Cái này đòi hỏi phải có một cơ chế quản lý, sàng lọc tin tức và quan trọng hơn cả là cái tâm và cái đức của người làm báo. Ngăn chặn việc giới văn nghệ sĩ mua chuộc, thao túng nhà báo, biến các đơn vị truyền thông, báo chí thành công cụ PR để lăng xê bản thân.

Điều này đòi hỏi mỗi một đơn vị truyền thông, báo chí phải xây dựng một bộ quy chuẩn đạo đức nghề nghiệp và nâng cao mức sống của anh em đội ngũ phóng viên.

Với vai trò quản lý Nhà nước về hoạt động văn hóa nghệ thuật, xin đề xuất với Bộ Văn hóa – Thể thao – du lịch những giải pháp sau:

1. Xây dựng khuôn khổ pháp lý về quản lý văn hóa theo tư duy mới, xóa bỏ cơ chế “xin-cho” nhằm giảm tiêu cực. Xóa bỏ tư duy quản lý ôm đồm. Nhiệm vụ của cơ quan quản lý là giám sát thi hành luật, chứ không phải đi cấp phép, bởi sẽ không bao giờ có đủ nhân lực để đi cấp phép văn hóa. Quản lý theo tư duy kiểu cũ thì sẽ không bao giờ bắt kịp với tốc độ phát triển của văn hóa đặc biệt trong bối cảnh hội nhập ở nước ta.
2.Có một khuôn khổ pháp lý đúng đắn chưa đủ, cần phải có 1 chế tài xử phạt đủ mạnh, đủ nghiêm khắc mang sức răn đe. Không thể xây dựng một chế tài lỏng lẻo, mức phạt thấp sẽ chỉ làm “nhờn” tính thực thi và hiệu lực của pháp luật. Cần đề xuất mức xử phạt nặng, thậm chí tước giấy phép hành nghề, cấm không cho tham gia thị trường văn hóa để chấn chỉnh hiện trạng văn hóa của nước nhà.
3.Nâng cao vai trò và thu hút sự tham gia của công chúng trong việc phát hiện và đánh giá các hiện tượng phi văn hóa, phản văn hóa. Công chúng sẽ đóng vai trò là người cầm cân nảy mực trong việc đánh giá tác phẩm văn hóa là phù hợp hay không phù hợp, là nghệ thuật hay phi nghệ thuật.

 

Để làm được điều này, các phương tiện truyền thông, báo chí tăng cường tính tương tác với độc giả. Với mỗi tin bài về một hiện tượng văn hóa, quy định rõ ràng thành luật là phải có một khảo sát đo lường đánh giá, phản hồi của công chúng thay vì chỉ đưa tin chung chung.

 

Dựa trên đánh giá đó mà cơ quan quản lý văn hóa sẽ đưa ra những biện pháp xử lý nghiêm minh, nhằm ngăn chặn sự “đôi co” phí phạm thời giờ và tốn kém giấy mực, vô hình chung lại càng lăng xê những hiện tưởng phản văn hóa đó.

Trần Ngọc Thịnh

University of Missouri-Columbia (Mizzou) where I study

Sau khi kết thúc khóa gateway ở trường California State University – East Bay, tôi bay về Missouri, nơi tôi sẽ học 2 năm để lấy bằng thạc sỹ quản lý hành chính công. Tôi đến Missouri lúc 9h tối, nhà trường cho xe ra đón tôi. Lúc đó trời đã tối hẳn nên tôi không nhìn ngắm được trường. Tôi về tới căn hộ mà tôi đã thuê từ trước.

University Place Apartments

Tôi có một cậu bạn cùng phòng, cậu này người Mỹ, tên là John Lester, rất là nice. John xin lỗi tôi vì không biết tôi đến nên để phòng hơi bừa bộn. John giúp tôi mang hành lý vào phòng, rồi hướng dẫn cho tôi sử dụng máy giặt, máy sấy. John hướng dẫn tôi rất nhiệt tình những gì tôi chưa biết. Từ ngày đến do không có xe ôtô nên tôi chỉ có thể đi Walmart 1 lần, mua được bánh mỳ, sữa, trứng và bơ để ăn. Mấy hôm đầu thì không nấu cơm được vì chưa có nồi cơm điện. Cả tuần vừa rồi đi orientation hết của trường rồi đến của khoa, và tham gia các party khác nhau nên ăn ở nhà rất ít. Thi thoảng lắm mới ăn sáng ở nhà, lúc này thì mình tự nấu ăn, bánh mỳ với bơ, và trứng ốpnếp và pizza. Hôm qua thứ bảy là ngày giveaway, người ta cho không đồ dùng. Bạn sẽ không tưởng tượng được là người Mỹ họ hảo tâm thế nào. Họ cho sinh viên rất nhiều thứ từ: tivi, lò nướng, lò vi sóng, nồi cơm điện, bàn là, dàn nghe nhạc, máy tính, chậu, bát, đĩa, thìa, rổ, rá, bàn chải, khăn tắm, nói chung cái gì cũng có và 100% free. Mình cũng lấy được 1 cái nồi cơm điện và một số thứ linh tinh khác. Như vậy là đã khá đầy đủ cho cuộc sống mới 2 năm ở đây. Từ hôm đến trường đến giờ, thì ngoài đi từ chỗ ở đến International Center và Truman School of Public Affairs – khoa của mình ra thì mình chưa có cơ hội đi hết campus của trường vì campus trường mình rộng dã man, đi bộ thì có mà mỏi chân. Tình hình là sắp tới phải mua cái xe đạp để đi lại trong trường cho tiện lợi.

Chủ nhật, một ngày nắng đẹp, mình rủ Thái Hà – bạn học cùng lớp MPA đi thăm quan một vòng quanh trường và chụp ảnh. Đây là lần đầu tiên mình chụp ảnh ở campus. Hôm nay thật là vui chụp rất nhiều ảnh. Và đến hôm nay mới nhận ra là trường mình đẹp biết bao. Những tòa nhà cổ kính như những tòa lâu đài thời kỳ phục hưng,

 

những cây xanh, bóng mát, mái vòm. Một khung cảnh tự nhiên và nên thơ, làm mình chợt nghĩ, nếu một tình yêu nảy nở nơi này, có lẽ tình yêu đó sẽ đẹp và lãng mạn không kém gì bộ phim “Chuyện tình Harvard”. Khi đi thăm campus, mình có một cảm giác là giống như đi dạo trong một công viên lớn vậy. Rất nhiều thảm cỏ, sinh viên nằm hứng ánh nắng mặt trời, đọc sách, ăn pizza. Cảnh vật vô cùng yên bình, mình còn nhìn thấy cả sóc, cả thỏ chạy nhảy tung tăng quanh campus.

In front of the Ellis Library

Ôi có lẽ nào đây là câu chuyện cổ tích. Mình tự nhiên cảm thấy rất yêu ngôi trường này, yêu môi trường này, yêu những con người nơi đây. Và cảm thấy thật sự hứng khởi để bắt đầu một cuộc sống mới ở nước Mỹ xa xôi này. Có lẽ đây là một trải nghiệm của cảm xúc rất có ý nghĩa cho ngày mai, ngày đầu tiên chính thức lên giảng đường học. Bởi lẽ nhiều lúc bạn sẽ cảm thấy buồn và chán vì nhớ nhà, và có lúc bạn nghĩ bạn không thuộc về nơi này, nên sự phấn khích ban đầu tạo đà rất tốt, hy vọng là cảm xúc luôn được duy trì.

Khoảnh khắc đáng nhớ nhất hôm nay đó là thời điểm của “Tiger Walk”. Tiger Walk là một nghi thức truyền thống của trường đại học Missouri – Columbia. Tất cả các sinh viên mới của trường sẽ bước qua 6 cái cột giống như cánh cổng bước vào trường vậy. Sau khi thầy hiệu trưởng phát biểu, hàng ngàn sinh viên, trong đó có mình chạy ùa qua 6 cái cột.

Link video clip: http://www.facebook.com/home.php?#/video/video.php?v=769391815630&ref=mf

Đó là một cảm giác khó tả, nó vừa hân hoan, vừa hồi hộp, và rất xúc động, nhưng cũng rất thiêng liêng như trong bài phát biểu của thầy hiệu trưởng “sau khi bước qua cánh cổng này, các bạn sẽ thực sự trở thành những sinh viên của Mizzu, và khi ngoảnh nhìn lại, các bạn sẽ thấy 4 giá trị mà nhà trường mong muốn các bạn ghi nhớ, đó là “Respect, Responsibility, Discovery and Excellence”.

At the entrance of the Campus

Sau khoảnh khắc mà làm tôi gợi nhớ tới sự háo hức tới trường như những đứa trẻ chạy ùa vào cổng ngày khai giảng, chúng tôi được ăn kem. Thật là mọi việc càng làm cho cảm xúc tuổi thơ trở về rất nhanh. Khi hàng nghìn sinh viên chạy ùa qua 6 chiếc cột của trường, ở phía bên kia là những chiếc bàn của Hội cựu sinh viên trường phát kem miễn phí cho sinh viên. Kem ngon miễn chê! Sau màn ăn kem, tôi xem đội nữ sinh của trường múa bông (cheering) trong tiếng kèn, và trống của đội nhạc nhà trường. Những tiếng trống rền vang, những tiếng kèn như thôi thúc, hòa trong điệu nhạc, những ánh mắt háo hức, những nụ cười giòn tan, tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi hòa trong môi trường này. Thật khó cho tôi để diễn tả được cảm xúc lúc đó. Tôi thấy quanh mình toàn là người Mỹ, tôi thấy tâm hồn mình đang bị thả trôi theo những âm thanh, theo những tiếng động. Và bạn biết không, sự xúc động mỗi khi trỗi dậy trong tôi luôn làm tôi cảm thấy tim mình đập rất khác. Thật sự là như vậy, mỗi khi sống trong giây phút xúc động nào đó, tôi thấy nhịp tim mình thay đổi, và dường như có một dòng điện nhỏ chạy dọc cơ thể, từ đầu tới chân mang lại một cảm giác vô cùng phấn khích.

Tôi ăn kem và ngắm đội múa bông biểu diễn. Hôm nay mới được ngắm các hot girl của trường toàn các em undergraduate tóc vàng, mắt xanh, má hồng, và quan trọng nhất là nhỏ nhắn dễ thương chứ không như mấy bạn Mỹ mình hay gặp to béo, xấu xí như cái xe lu, ôm 2 vòng tay cũng không hết :))

Bây giờ đã gần 12h đêm, do chưa mua được laptop nên tôi vẫn cố gắng ngồi trong phòng máy tính ở tầng 1 apartment để ghi lại những cảm xúc khó quên này. Tôi không muốn để hôm sau, vì sợ cảm xúc sẽ không còn tươi mới. Ngày hôm nay sẽ là một ngày tôi sẽ nhớ mãi trong cuộc đời mình. Ngày tôi chính thức trở thành sinh viên trường Mizzu, chức thức trở thành một “real Tiger”. Và ở nơi đây, dưới mái trường này, tôi sẽ cố gắng học tập và tu luyện để đúng như lời thầy hiệu trưởng phát biểu “khi các bạn tốt nghiệp, các bạn sẽ bước qua những chiếc cột này để bước tới những chân trời mới, với tri thức có được ở Mizzu, các bạn sẽ bay cao và xa hơn nữa”

Chuyện súng ống ở Mỹ

Trong lịch sử nước Mỹ, một trong những tranh luận chính trị lớn của xã hội Mỹ đó chính là quyền sở hữu súng của người dân. Điều này được quy định rõ trong điều sửa đổi thứ 2 của Hiến Pháp nước Mỹ, theo đó sở hữu súng là một quyền của công dân Mỹ. Mà nhớ rằng, ở cái xứ sở của pháp quyền thực sự này, thì cái gì đã là quyền công dân, thì ngay cả quyền lực như Obama cũng đừng có hy vọng mà muốn ra quyết định cấm mà được nhé. Đặc biệt hơn, điều này nằm trong Hiến Pháp – văn bản pháp luật tối cao nên chuyện thay đổi nó, tức là sửa đổi Hiến Pháp không hề dễ dàng một chút nào.

 

Quay lại một chút về lịch sử của Hoa Kỳ, ngay từ những ngày đầu của cuộc cách mạng dành độc lập của 13 bang thuộc địa, người dân được sở hữu súng để để tham gia vào quân đội để chống lại người da đỏ và tham gia chiến tranh dành độc lập từ nước Anh. Thời điểm đó, nước Mỹ còn rất hoang sơ, chưa có quân đội được tổ chức chính quy, nên mỗi người dân đều được sở hữu và mang súng. Điều này là hợp lý tại thời điểm đó. Tuy nhiên, nó có còn hợp lý nữa hay không là một câu hỏi lớn gây ra nhiều tranh cãi.

 

Những người ủng hộ việc xóa bỏ sở hữu súng thì lập luận rằng, bây giờ nước Mỹ đã có quân đội chính quy, lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới, các đơn vị đảm bảo an ninh, cảnh sát rất nhiều được trang bị súng, thì người dân không cần phải sở hữu súng làm gì nữa. Việc cho phép sở hữu súng bây giờ không những không tăng cường an ninh cho người dân mà còn làm cho các vụ án liên quan tới súng ngày càng gia tăng. Hàng loạt vụ xả súng thảm sát diễn ra, như vụ chú sinh viên Hàn Quốc học vất quá, chán nản xả súng giết hàng loạt sinh viên ở Virginia Tech, hay gần đây nhất mới cách đây mấy hôm chú gì ở Arizona xả súng giết khoảng 7-8 người, trong đó có 1 bà nghị sĩ Quốc hội Mỹ bị bắn xuyên đầu mà vẫn đang được cấp cứu. Sau vụ này, hy vọng Quốc hội Mỹ sẽ suy nghĩ tới việc sửa Hiến Pháp. Hy vọng thế!

 

Tuy nhiên, có người chống thì lại có nhóm ủng hộ. Những người ủng hộ việc sở hữu súng, thì cho rằng đó là quyền tự do cá nhân của con người. Xin nhớ là việc sở hữu súng là điều sửa đổi thứ 2 của Hiến Pháp, 1 trong 10 điều sửa đổi mà thường được biết đến là tuyên ngôn nhân quyền của Hoa Kỳ. Mà đã là nhân quyền thì tụi Mỹ nó rất là agressive nhé. Hơn nữa, nhóm ủng hộ súng là tụi nhà giàu, thích săn bắn, thích sở hữu súng vì sợ các bạn nghèo khó đến xin đểu, hehe. Nói thật là có dịp đi chu du các bang của nước Mỹ, mới thấy là nước Mỹ rộng lớn vô cùng, mà có những vùng mà dân cư sống vô cùng thưa thớt, giữa đồng không mông quạnh, không có hàng xóm, láng giếng, xa trung tâm thành phố, xa trạm cảnh sát như ở sa mạc Nevada chẳng hạn, lúc đó tôi mới thấy là việc người Mỹ đòi sở hữu súng để tự vệ cũng có phần hợp lý. Bởi vì ở chỗ đó mà có vụ tấn công chẳng hạn, thì chắc gọi cảnh sát lái trực thăng may ra mới kịp.

 

Ở Mỹ có một cái Hiệp Hội gọi là National Rifle Association, cái hiệp hội này cực mạnh khoản lobby để ủng hộ điều sửa đổi thứ 2. Súng ống là một ngành công nghiệp hàng tỉ đô la ở Mỹ nhé, bây giờ mà cấm súng thì mấy thằng bán súng có mà vặn răng ra mà bán để ăn à? Vì thế cái ngành công nghiệp này nó chả ngồi yên khi các bác cứ hô hào Quốc Hội Mỹ tước “nối cơm” của nó. Mà ở Mỹ, chính sách bị tác động cực nhiều bởi các nhóm lợi ích, thằng nào nhiều tiền lobby giỏi thì policy viết theo ý của nó thôi.  Nghe chừng trong cuộc tranh luận này, phe ủng hộ sở hữu súng vẫn luôn thắng thế.

 

Với tư cách là một người nước ngoài đang sống ở Mỹ, tôi nghĩ thế này. Quyền tự vệ là quyền chính đáng của mỗi con người trước mỗi hiểm nguy. Tuy nhiên, liệu có nhất thiết phải tự vệ bằng súng? Nếu cấm súng tuyệt đối, thì kẻ tấn công cũng không thể tấn công bằng súng, chứ chưa cần nói tự vệ bằng gì. Việc cho phép mọi người sở hữu súng, nếu lập luận là quyền tự do cá nhân thì cũng cho là được. Nhưng trong tất cả những cá nhân ấy, ai biết cá nhân nào bị thần kinh, cá nhân nào có vấn đề vì thần kinh. Điều gì sẽ xảy ra nếu súng rơi vào tay những kẻ thần kinh, kẻ sát nhân, kẻ nguy hiểm??? Nước Mỹ đã chứng kiến biết bao cái chết thảm thương liên quan tới súng, điều đó chưa đủ thức tỉnh những nhà làm luật hay sao?

 

Tôi đến từ Việt Nam, một quốc gia không cho phép người dân sở hữu súng, nhưng không phải vì thế mà tôi cho rằng nước Mỹ cũng nên giống Việt Nam và các nước khác. Vấn đề ở đây là, việc sở hữu súng không những chẳng đảm bảo an ninh cho nước Mỹ mà còn làm suy giảm an ninh của nước Mỹ. Điều gì sẽ xảy ra, nếu một ngày nào đó một nhóm người chống chính phủ xả súng giết hại dân thường vô tội? Điều gì sẽ xảy ra nếu, một sinh viên trầm cảm, chả có việc gì làm ngoài việc vác súng lên giảng đường bắn giết sinh viên, giáo sư? Điều gì sẽ xảy ra nếu một nghị sĩ bị mất kiểm soát hành vi xả súng trong nghị viện? An ninh của nước Mỹ đang ngày càng suy yếu ngay từ bên trong. Đến một ngày nào đó, khi mâu thuẫn nội tại trong lòng nước Mỹ bùng phát, tôi e rằng người Mỹ sẽ tự chống lại người Mỹ. Và hình ảnh về một nước Mỹ tự do, thanh bình sẽ không còn. Nước Mỹ không còn là miền đất hứa nữa. Bởi không ai muốn đến miền đất hứa để chết cả!

 

 

God bless America!

 

Bổ sung: tư liệu về sở hữu súng ở Mỹ  http://www.gallup.com/poll/20098/gun-ownership-use-america.aspx

 

Đề xuất chính sách: Do nước Mỹ là một quốc gia rất rộng, cộng đồng sinh sống khác nhau, do vậy không nên cấm tất hay cho phép sử dụng rộng rãi. Chính sách được đề xuất là, đối với những cộng đồng dân cư nằm trong khoảng bán kính 100 km tính từ trạm cảnh sát hay quân đội gần nhất thì cư dân của cộng đồng đó không được phép sử dụng súng, ngoại trừ có giấy phép đặc biệt cho chính quyền cấp. Còn đối với khu dân cư ngoài phạm vi bán kính trên, người dân được phép sở hữu súng, nhưng cũng phải có giấy phép, và giấy phép được gia hạn thường xuyên, người sở hữu súng phải được kiểm tra sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe tinh thần trước khi gia hạn giấy phép. Ngoài ra, người sở hữu súng phải deposit một khoản tiền (gợi ý là 5000USD) cho mỗi khẩu súng sở hữu, để trong trường hợp nếu sử dụng súng bừa bãi thì bị thu luôn khoản tiền này. Thế là mỗi khi dùng súng, tụi Mỹ sẽ nghĩ tới khoản deposit ấy mà có bắn thì bắn lên trời cho đỡ tức thôi, không là chính quyền Obama không trả lại đâu nha, hehe.

Kinh nghiệm sống và học tập ở University of Missouri-Columbia (Mizzou)

Nguyên tắc vàng: Qua đến US (nói riêng và mọi nơi lạ nói riêng): Nên nhìn trước khi làm (vào quán ăn, nhìn người ta làm và làm theo), đọc kỹ mọi hướng dẫn để tránh mistake và tránh bị embarrassing

 

1. Các buổi giới thiệu và định hướng

– Nên tham gia tất cả orientation – general for MU and specific in your department, program, đặc biệt là của library – tất cả các orientation này thường bắt đầu vào tuần đầu tiên trước khi nhập học.

– Kinh nghiệm bản thân cho thấy nên tham gia đầy đủ và ask for information, rất tốt cho sau này. Sẽ có một phần hướng dẫn mở student account and pawprint. Dù biết dùng ngay từ đầu nhưng cũng vẫn nên nhờ người hướng dẫn lại. Vì có người hướng dẫn sẽ có đầy đủ chi tiết và tận dụng được tối đa nguồn tài nguyên MU: ví dụ Bengal (lượng space có trên website), free software and online – easy access software …

 

2. Tài khoản ngân hàng

– Đa số use Bank of American, campus checking account for student. Khi mở Bank account, mở cả checking lẫn saving một lần cho tiện (no hurt when opening saving account) và an toàn. Ask for applying credit card và nếu apply được thì apply càng sớm càng tốt. Trước khi mở nên nhờ các anh chị Việt Nam ở đây giới thiệu, sẽ có lợi nhuận cho cả 2 bên ($10)

 

3. Thẻ sinh viên

– Thẻ sinh viên cần giữ cẩn thận, và điều quan trọng nhất là khi mua hàng và ăn uống ở bookstore, có thể trả tiền bằng thẻ sinh viên. Nếu phần tiền học phí là do department hoặc các tổ chức trả, nên use student account khi mua đồ ở bookstore, hoặc xin bảng điểm trên Jesse Hall, tiền sẽ không phải do mình trả (a little tricky .. hehehe)

 

4. Sách

– Thường thì thư viện không có sách cho course L, chỉ có sách tham khảo, nên phải mua thôi

– Khi đăng ký môn học, nhớ tên mã số môn học và ra bookstore xem sách. Vì bookstore sẽ bán sách tương ứng với môn học in advance. Bookstore có cả new and used book. Mua used book rẻ hơn. Nên check giá online và giá ở bookstore, compare để mua rẻ hơn. Thường mua book online ở Amazon (https://www.amazon.com/). Nên mua book trước, đừng để đến ngày đầu tiên vào học mới mua, vì thường các môn học đòi hỏi đọc sách trước, mà chờ đợi đến khi học mới mua, nhất là mua online, thì không có sách đọc (thời gian shipping online khoảng 1 tuần hoặc hơn).

 

5. Lớp học – Các khóa học

– Khi đăng ký môn học online, có thể check được số lượng sinh viên trong lớp trước. Khi mới qua, dù trình độ English có khá đến cỡ nào cũng không khỏi lúng túng. Nên ngồi ngay bàn đầu để nghe cho rõ, nhìn cho rõ. Thường lớp có cả TA thì nên tận dụng TA mọi lúc mọi nơi để hiểu đúng và đủ thông tin. (lắm lúc thầy cho bài tập về nhà lúc nào mà cũng hổng biết).

– Sách tham khảo: Thường sách 1 nẻo, bài tập một nẻo, nên để học tốt thì đọc thêm nhiều sách tham khảo. Thư viện có nhiều sách tốt để dùng

– Học kỳ đầu tiên nên take những course nhẹ nhàng (ask advisor or seniors để biết thông tin về course), học kỳ sau hãy take những môn khó, nếu không rất dễ bị B, C do chưa quen với cách học và giao tiếp, ngôn ngữ …

 

6. Các khóa học ngoại khóa cần thiết

– Có rất nhiều course free: bên IAT (https://mu-webapps.missouri.edu/itpro/itpro) như statistic software, photoshop, powerpoint, … nên đăng ký học … vừa improve tin học, vừa improve listening and communication skills khi có nhiều chance learn and speak with native speakers.

– Course for writing and English improvement: Khoa nào hình như cũng có những course như professional writing … nên check, ask và take course ASAP. Ngòai ra khoa ELSP (English Language Support Program) cũng có nhiều khóa hay có thể học free và có nhiều outside activity; nên contact tại office 208 Reynolds building để check và apply học. Hổng đòi hỏi phải có TA position mới được học đâu

 

7. Ăn chơi nhảy múa

– Fall semester thường có nhiều party và free pizza day. Nên tham gia vì có rất nhiều hoạt động ăn chơi nhảy múa ở đó được free. Các building thường có báo của Mizou, cung cấp thông tin ăn chơi, nhất là các lễ hội Mizzou after Dark

– Nếu thích ăn kem, có một hàng kem Cold Stone Creamery (904 Elm st) rất gần campus, buy one get one free vào mỗi tối thứ 3 cho sinh viên

 

8. Phương tiện đi lại

– Nếu không có xe hơi, có thể walk on foot hoặc bike. Xe bus cũng tạm ổn để đi, nhưng thường những chuyến tới Walmart, Mall 1 tiếng mới có 1 chuyến. Có 1 chuyến đến campus thì khỏang 15 phút 1 chuyến, hoạt động suốt ngày. Hơi inconvenient nhưng mà cũng tạm chấp nhận được.

– Có thể tham khảo về city bus – Columbia transit ở đây:http://www.gocolumbiamo.com/PublicWorks/Transportation/

– Sinh viên pay 25 cents cho một chuyến đi. Nếu chuyển từ xe bus này sang xe bus khác, nên xin transfer ticket để khỏi tốn tiền. Transfer ticket có hiệu lực khoảng 2 giờ và chỉ có thể dùng ở một số chỗ lớn lớn như Wabash station.

– Nếu đi xe bus nhiều, có thể mua vé tháng haft fare $10 để dùng trong một tháng (cái này cũng khá tiện lợi)

 

9. Du lịch

– Có hai sân bay lớn ở Missouri là ở Kansas city và St Louis. Ở Columbia có 1 airport nhỏ nhưng hầu hết không ai Việt Nam mình đi airport đó. Từ Columbia đến 2 thành phố lớn khỏang 2 tiếng lái xe. Có thể đăng ký MOX để đi đến sân bay. Dịch vụ này thuận lợi vì nó door to door pickup. Số chuyến đi và về Columbia – St. Louis nhiều hơn Kansas city. Giá cho một round trip khỏang hơn $80. Tham khảo chi tiết tại:
https://www.moexpress.com/tac/default.aspx

– Ngoài ra, có thể đi Greyhound (bus) để đến các thành phố khác. Tuy nhiên, không có dịch vụ door to door pickup, nhưng có thể take chuyến city bus 1N để đến Greyhound station. Trang web Greyhound:
http://www.greyhound.com/home.asp

– Deal máy bay:

Có thể use trang web này để tìm vé máy bay rẻ:
http://tickets.priceline.com/flights…10725&plf=pcln

Trên trang Southwest (http://www.southwest.com/) có cung cấp nhiều thông tin của hãng. Có thể download phần mềm DING!. Phần mềm này sẽ tự động cập nhật và báo khi có deal rất rẻ cho một số chuyến bay quan tâm (giá khoảng từ $75 – $117, one way flight cho 1 chuyến bay xa … SO AWESOME!!!)

Viết về Phi chính phủ – Non-governmental Organization

Ngay từ những năm đầu đại học, tôi đã xác định ra trường tôi sẽ làm cho các tổ chức PCP. Bởi lý do đơn giản là làm việc ở đó tôi sẽ có nhiều cơ hội và vẫn có thể đóng góp cho sự phát triển chung của xã hội. Vừa đáp ứng được những nhu cầu sống của mình, vừa có thể làm việc thiện, đóng góp sức mình cho sự phát triển của đất nước, của xã hội, đặc biệt là những người nghèo, người thiệt thòi. Giờ đây khi ra trường, ước mơ đó đã trở thành hiện thực. Bài viết này, tôi viết để chia sẻ hiểu biết ít ỏi của mình về loại hình tổ chức Phi chính phủ nơi tôi đang làm việc.

 

Có một câu chuyện vui liên quan tới cái khái niệm Phi chính phủ. Khi tôi mới đi làm, mấy cậu bạn cùng phòng tôi suốt ngày trêu là tôi làm cho tổ chức Vô Chính Phủ. Biết là tụi này biết nhưng cố tình trêu mình thôi. Hôm về nhà, một bà ở quê lên chơi hỏi: “Cháu đi làm ở đâu chưa?” . Mình lễ phép đáp: “Dạ, cháu làm cho một tổ chức phi chính phủ”. Bà trìu mến nói: “Thôi ra trường, có việc làm là tốt rồi, vô chính phủ cũng tốt.” Ôi, suýt bật cười trước mặt bà! 

 

Bài viết này, đã viết từ lâu rất lâu trước khi post lên blog lần đầu tiên [30/8/2007]. Sau một thời gian post lên, có rất nhiều bạn quan tâm tới chủ đề này, nên mình quyết định update lại [12/6/2008] để cung cấp thêm thông tin và trả lời tốt hơn những câu hỏi mà các bạn đã đặt ra cho mình. Xin chia sẻ với các bạn và các em những hiểu biết và kinh nghiệm của mình nhé!

 

Tổ chức PCP là gì?

 

Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất chung nào cho loại hình tổ chức này, nhưng theo tôi thì loại hình tổ chức này có đặc điểm chung là các tổ chức này không nằm trong hệ thống các cơ quan trực thuộc chính phủ như văn phòng chính phủ, các bộ, ngành, các UBND. Ngoài ra các tổ chức PCP hoạt động trên tinh thần phi lợi nhuận, có mục đích xã hội cao, có ngân sách hoạt động chính không dựa vào chính phủ. Tuy nhiên, ở một số nước phát triển (Anh, Mỹ, Châu Âu), dịch vụ xã hội công (y tế, vệ sinh môi trường, giáo dục) được Chính phủ trao cho các tổ chức PCP làm và Chính phủ trả phí cho các tổ chức đó. Tổ chức PCP không thể là tổ chức vô chính phủ, bởi vì nếu 1 tổ chức PCP muốn hoạt động tại địa bàn 1 quốc gia nào đó thì phải được Chính phủ đó cho phép và phải thường xuyên báo cáo về hoạt động của mình với cơ quan Chính phủ có thẩm quyền quản lý. Hiện nay đang xuất hiện một khái niệm mới để gọi tên các tổ chức PCP, tổ chức phi lợi nhuận, các tổ chức tự nguyện của người dân nói chung là “Xã hội dân sự” (Civil Society)

 

Có những loại hình nào?

 

Hiện tại có 2 loại hình đó là:

 

Tổ chức PCP quốc tế: đăng ký tư cách pháp nhân tại một quốc gia khác. Nó là một tổ chức quốc tế của một nước ngoài lãnh thổ đang hoạt động, ví dụ Save the Children/USA, PLAN International, ActionAid, World Vision, Oxfam UK….Các tổ chức PCP đang hoạt động tại Việt Nam được quản lý bởi Ủy ban điều phối viện trợ nhân dân (PACCOM) và Trung Tâm dữ liệu các tổ chức PCP (NGO-RC)

 

Tổ chức PCP trong nước: do các cá nhân đăng ký thành lập tại quốc gia đó. Tại Việt Nam để đăng ký thành lập tổ chức này thì phải dựa theo Nghị định 88 của Chính phủ, đăng ký với Vụ các tổ chức PCP của Bộ Nội Vụ. Hiện tại ở Việt Nam không thể thống kê được có bao nhiêu tổ chức PCP trong nước. Ít nhất cũng có trên 1000 tổ chức PCP trong nước và rất nhiều các loại mô hình câu lạc bộ, trung tâm…vv

 

Nguồn vốn của tổ chức PCP ở đâu?

 

Như đã nói ở trên các tổ chức PCP đa phần không lấy ngân sách hoạt động chính từ chính phủ (tuy nhiên trong 1 số dự án, chính phủ có thể đóng góp kinh phí làm cùng). Các tổ chức PCP lấy kinh phí hoạt động thông qua các hoạt động gây quỹ (fund raising), viết các đề xuất dự án phát triển được các Quỹ từ thiện ở các nước phát triển tài trợ. Ngoài ra các tổ chức PCP còn có một nguồn thu nữa là thu phí dịch vụ. Xin giải thích rõ để các bạn hiểu, là các tổ chức PCP tuy là tổ chức phi lợi nhuận, nhưng không phải là hoạt động không có lợi nhuận, mà nó “phi lợi nhuận” ở chỗ lợi nhuận không được phân chia cho các mục đích cá nhân mà dùng để duy trì sự tồn tại của tổ chức hoặc tái sử dụng vì mục đích cộng đồng.Ai làm việc cho các tổ chức PCP?

Những người nước ngoài thường làm việc trong các tổ chức này vì họ thường là người sáng lập ra tổ chức ấy và thường nắm giữ những chức vụ quan trọng trong tổ chức ấy. Bên cạnh đó, những người địa phương cũng tham gia vào hoạt động của tổ chức. Thường thì làm việc cho các tổ chức PCP đòi hỏi 1 trình độ ngoại ngữ đáng kể do vậy đa phần SV các trường khối ngoại ngữ sau kh

i ra trường có lợi thế ngôn ngữ thường làm cho loại hình tổ chức này. Thông thường, những người nước ngoài nắm giữ vai trò lãnh đạo tổ chức, nhưng sau khoảng 3 – 5 năm thì họ sẽ chuyển quyền này cho một người nước ngaòi khác hoặc một người trong nước (nếu đủ kinh nghiệm và khả năng) để sang nhận nhiệm vụ ở một quốc gia khác. Ngoài ra còn có 1 số người nước ngoài làm tình nguyện viên cho các tổ chức PCP. Các bạn nên nhớ rất nhiều người làm ở các tổ chức PCP là “trái ngành, trái nghề”. Chính ra, các tổ chức PCP họ rất hiểu giáo dục đại học của Việt Nam nên việc đào tạo lại là không tránh khỏi, do vậy nếu bạn không biết gì giống như “tờ giấy trằng” thì đào tạo dễ hơn là đã bị nhồi nhét mấy thứ linh tinh vào kín đầu rồi. Do vậy, khi đến các tổ chức PCP, họ có rất nhiều chương trình đào tạo dành cho nhân viên để năng cao năng lực và kiến thức cho nhân viên.

Các tổ chức PCP làm những gì?

Các tổ chức PCP thường làm những dự án phát triển, với khoảng ngân sách dự án dao động khác nhau, từ vài ngàn USD đến vài trăm ngàn USD. Những dự án này đều dựa trên tinh thần không vì lợi nhuận (non-for-profit). Các tổ chức PCP có nhiều dự án khác nhau, tùy theo tầm nhìn và mục tiêu của mỗi tổ chức, có thể kể ra những lĩnh vực mà các tổ chức PCP đang làm tại Việt Nam:

    • Xóa đói giảm nghèo
    • Y tế, chăm sóc sức khỏe
    • Giáo dục,
    • Hệ thống nước sạch và vệ sinh
    • Môi trường
    • Nâng cao năng lực
    • Phòng ngừa thiên tai, trợ giúp nhân đạo …vv

Làm việc cho các tổ chức PCP có những lợi ích gì?

    • Bạn sẽ có cơ hội nâng cao trình độ ngoại ngữ của mình khi làm việc với người nước ngoài. Hơn nữa khi làm việc với người nước ngoài, bạn sẽ học được ở họ rất nhiều kỹ năng làm việc rất khoa học, và rất nhiều kỹ năng khác. Phải khẳng định rằng các tổ chức PCP là một môi trường học tập và rèn luyện dựa trên thực tiễn xuất sắc nhất. Bạn sẽ thấy may mắn khi được tuyển vào 1 tổ chức PCP lớn và có tiếng, ở đó bạn sẽ thấy sau 1 thời gian ngắn, bạn sẽ trưởng thành vượt bậc, nhanh chóng lột xác và phát triển. Điều này tùy thuộc vào năng lực và nỗ lực của mỗi người. Phải khẳng định rằng, những người xuất sắc đã từng làm cho PCP, có đủ năng lực và kỹ năng để trở thành một nhà lãnh đạo đầy tâm huyết, sáng tạo và rất khoa học.
    • Một điều mà tôi rất thích khi làm cho các tổ chức PCP, đó là sự tự do về thời gian, chú trọng tới kết quả công việc. Bạn có thể đi làm muộn lúc 9h sáng, và về muộn lúc 8h tối. Bạn có thể xin nghỉ vài ngày có việc, hoặc đi nghỉ phép, miễn là công việc vẫn hoàn thành. Tất nhiên, điều này là dành cho những người đã đến làm lâu năm, khi còn thực tập, bạn không nên đi làm muộn. Nói chung, ở tổ chức PCP, họ quan tâm tới kết quả công việc, hơn là cách bạn làm nó thế nào.
    • Làm việc cho các tổ chức PCP, thường được nhận lương theo dự án, và thường với dự án nước ngoài thì mức lương này tương đối cao so với thu nhập của một người làm công ăn lương thông thường. Tuy nhiên, tùy vào các dự án ngắn hay dài thì mức lương này sẽ được kéo dài theo thời gian dự án đó.
    • Làm việc cho các tổ chức PCP bạn sẽ có cơ hội được đi nhiều nơi, điều này rất phù hợp với những người trẻ tuổi, thích khám phá, thích đi đây đó.
    • Làm việc cho các tổ chức PCP, việc được đi công tác nước ngoài sẽ không còn là giấc mơ. Nhưng ở nhiều tổ chức khi các nhân viên đã có gia đình, nhiệm vụ đi công tác nước ngoài bị đùn đẩy cho những người độc thân.Làm việc cho những tổ chức PCP, bạn có một môi trường làm việc rất tốt. Điều kiện làm việc hiện đại, được trang bị tốt. Các phúc lợi xã hội, các hoạt động hỗ trợ như đào tạo, gửi đi tham gia các khóa tập huấn, nâng cao năng lực sẽ có rất nhiều. Những đồng nghiệp rất giỏi và tử tế, vì là một môi trường làm việc không vì mục đích lợi nhuận nên môi trường làm việc ít cạnh tranh hơn khối doanh nghiệp.
    • Làm việc cho các tổ chức PCP, bạn sẽ có rất nhiều cơ hội có thể xin được học bổng để học cao học ở nước ngoài. Có rất nhiều học bổng dành cho nhân viên của các tổ chức PCP đi học cao học ở nước ngoài, sau đó quay về để tiếp nhận vị trí quản lý của người sếp nước ngoài.
    • Làm việc cho các tổ chức PCP, bạn sẽ thấy cảm thẩy rất tự hào, vì với mức lương khá, đủ để bạn trang trải cuộc sống, bạn không ph���i quá trăn trở, dằn vặt chuyện tiền, dễ sinh ra những thói xấu như tham ô, tham nhũng. Cũng không phải đầu tắt mặt tối, đau đầu, stress như làm doanh nghiệp cho dù lương doanh nghiệp có cao hơn. Hơn nữa với mức lương bạn được hưởng và những công việc bạn làm lại có đóng góp cho xã hội, bạn giúp đỡ được người nghèo, người thiệt thòi.
Những khó khăn khi làm việc cho các tổ chức PCP?
    • Ở các tổ chức PCP, họ đòi hỏi kinh nghiệm là chính, bằng cấp là phụ, do vậy các bạn SV mới ra trường thường rất khó kiếm được vị trí chính thức ngay, nhưng kiếm được một vị trí thực tập sinh để khẳng định mình và được giữ lại là con đường mà tôi đã đi.
    • Bạn sẽ phải đi công tác nhiều và rất bận rộn với các dự án, do vậy nếu bạn đã lập gia đình thì chắc chắn chồng hoặc vợ bạn phải hiểu và thông cảm với công việc của bạn. Theo kinh nghiệm của tôi, phụ nữ nên làm cho PCP khi chưa lập gia đình, còn PCP có vẻ phù hợp cho nam giới hơn, vì khá vất vả và phải đi nhiều. Mà phụ nữ thường hay say xe, sức khỏe yếu, có con nhỏ, và phải chăm sóc hạnh phúc của tổ ấm nữa.
    • Hơi khó khăn khi bạn có tham vọng chính trị. Bởi khi làm việc cho các tổ chức PCP, bạn thường không có đảng, đoàn gì cả. Bạn sẽ không có chức vụ Bí thư chi bộ gì gì đó để sau này leo cao trong nấc thang chính trị. Nếu bạn có tham vọng chính trị, lời khuyên của tôi là không nên vào PCP làm.
    • Trình độ ngoại ngữ luôn là rào cản đối với nhiều người khi vào làm cho các tổ chức PCP. Dù trình độ chuyên môn rất giỏi, nhưng ngoại ngữ tệ thì khó lòng vào được các tổ chức PCP. Nếu bạn nhắm tới PCP, hãy trau dồi kỹ năng ngoại ngữ ngay khi bạn còn ngồi trên giảng đường đại học.
    • Làm việc cho PCP, bạn phải nhanh chóng học cách làm việc khoa học. Bạn phải là người năng động sáng tạo và đa di năng, khi nào cần, bạn cũng có thể hoàn thành công việc. Bạn phải học các kỹ năng quản lý thời gian, xử lý email, đương đầu với stress do các deadline mang tới.

Để làm cho tổ chức PCP, là một SV, tôi cần chuẩn bị những gì?

    1. Một kết quả học tập tốt
    1. Một trình độ tiếng anh tốt (có thể không cần chứng chỉ TOEFL, IELTS) nhưng ít ra cũng giao tiếp được. Nói gì hiểu đấy.
    1. Một tinh thần ham học hỏi, không giấu dốt
    1. Một lòng đam mê muốn tham gia hoạt động, muốn đóng góp cho tổ chức mình muốn làm.
    1. Một thái độ làm việc nghiêm túc và khoa học.
Tôi muốn làm cho các tổ chức PCP, nhưng không biết bắt đầu từ đâu?

Xin chia sẻ với các bạn con đường mà tôi đã đi. Khi bạn mới ra trường, bạn không có một chút kinh nghiệm gì cả, tuy nhiên điều đó không có nghĩa là bạn không có cơ hội được làm cho các tổ chức PCP. Bạn có thể bắt đầu từ vị trí thực tập sinh (intern) hoặc tình nguyện viên (Volunteer) để tích lũy kinh nghiệm và khẳng định mình. Các vị trí này có thể được trả lương (rất nhỏ) hoặc không được trả lương. Hãy bắt đầu từ những ví trị này, rồi tùy thuộc vào năng lực, khả năng, và sự thể hiện của bạn, bạn sẽ có được cơ hội giữ ở lại làm chính thức hoặc nếu bạn có ý định chỉ thực tập ở tổ chức đó và xin làm chính thức ở một tổ chức khác thì lời khuyên của tôi là nên xin thực tập ở tổ chức PCP quốc tế có tiếng như: Save the children, World Vision, Action Aid, Plan, vv… Trong quá trình thực tập, hãy chịu khó, quan sát, học hỏi những người xung quanh. Đừng nhồi nhét vào trong đầu mình những suy nghĩ cho rằng, những việc nhỏ nhặt là không cần thiết, phí thời gian. Hãy ghi nhớ “mỗi người lãnh đạo giỏi, đều có thời gian là một nhân viên chăm chỉ”.

Tôi có thể tìm kiếm cơ hội thực tập, làm việc cho các tổ chức PCP ở đâu?

Để tìm kiếm cơ hội thực tập, hoặc làm việc (nếu bạn đã có đủ kinh nghiệm), xin chia sẻ với các cơ hội sau:
    • Thường xuyên ghé thăm website của Trung tâm dữ liệu các tổ chức PCP Việt Nam (nơi tập hợp dữ liệu của đa số các tổ chức PCP Quốc tế đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam). Tại đường link này, bạn có thể tìm thấy những thông tin tuyển dụng mới nhất được cập nhật http://www.ngocentre.org.vn/tracker
  • Vào website www.vietnamworks.com bạn có thể tìm công việc ở các tổ chức PCP bằng việc search nhóm ngành “Phi chính phủ/ Phi lợi nhuận”. Bạn cũng có thể sign in tạo một account và đăng ký chế độ Job Alert cho ngành “Phi ch�Chính phủ/ Phi lợi nhuận”, sau khi đăng ký Job Alert thành công, nếu có thông tin tuyển dụng, Vietnam Work sẽ gửi email vào hòm thư của bạn.

Reverse Culture Shock – Shock văn hóa ngược

Khi sang Mỹ, mình không hề phải đối mặt với Culture Shock, vậy mà khi trở về Việt Nam, mình mới được trải nghiệm cái gọi là Culture Shock. Thực sự những gì mình đang phải đối mặt đang làm quá trình tái hòa nhập vào thực tại cuộc sống ở Việt Nam trở nên khó khăn hơn nhiều. Thêm vào nữa cái khí hậu oi bức, ngột ngạt, cộng thêm kẹt xe, bụi bặm, ô nhiễm và khoảng cách thế hệ làm mình cảm thấy hết sức khó chịu. Đành viết ra đây những điều mình phải trả qua như một cách để giải tỏa stress.

 

Văn hóa đi đường: Điều đầu tiên bị shock là văn hóa giao thông. Trên xe ô tô từ Nội Bài về nhà, mình cảm thấy rất sợ vì thấy anh tài xế cứ phi ầm ầm qua ngã tư mặc dù đèn đỏ. Mình bảo sao đi nguy hiểm vậy. Anh nói là đêm rồi, mà cũng có cảnh sát đâu lo gì, ở đây người ta đi như thế. Khi xe dừng ở đoạn giao nhau với đường tàu, mình thấy hàng đoàn xe máy vẫn cứ cố len qua rào chắn để băng qua. Thế thử hỏi làm sao mà không thường xuyên có những vụ tai nạn đường sắt thương tâm. Ngày đầu chạy xe máy ra phố cảm thấy rất sợ sang đường vì kiểu chạy xe bát nháo ở Việt Nam. Văn hóa đi đường ở Việt Nam là mạnh ai lấy đi, chẳng cần nhường nhịn. Stop sign thì có ý nghĩa gì, ngay cả đến CSGT điều khiển giao thông khi đèn tín hiệu bị mất điện, người ta cũng chẳng thèm nghe, khiến CSGT bực mình không thèm điều khiển nữa ở ngã tư Láng Hạ cũng đủ biết văn hóa đi đường rất shock của nhà mình.

 

Văn hóa coi thường luật pháp: Hình như luật pháp ở Việt Nam bị coi thường, và điều này đã trở thành một thứ văn hóa phổ biến. Khi luật pháp không nghiêm minh, chế tài xử phạt không đủ mạnh để răn đe, người ta ngang nhiên vi phạm pháp luật ngay trước mặt những người thi hành luật pháp. Ví dụ chẳng cần đâu xa, cứ lên Hà Nội thấy đầy rẫy những nam thanh nữ tú đi xe SH, @, Vespa không thèm đội mũ bảo hiểm ngang nhiên đi qua CSGT như một sự thách thức pháp luật. Thậm chí khi bị CSGT chặn lại, xử phạt họ sẵn sàng lớn tiếng, chửi bới, thậm chí đánh đập, hành hung CSGT. Quả là quá shock.

 

Văn hóa tè bậy: Việc đi trên đường thấy các anh zai vô tư “tưới cây” ven đường ở Việt Nam là chuyện rất “bình thường như cân đường hộp sữa”. Nhưng mình choáng nhất là khi trên đường về nhà bạn Tùng ở Hải Phòng chơi, mình bắt gặp một cảnh tượng hơi shock. Đó là một chị gái khoảng 30-40 gì đó, chị đỗ ô tô đẹp bên đường, vô tư tụt váy “tưới cây” bên lề đường giữa thanh thiên bạch nhật, làm mình không tin vào mắt mình nữa, loạng choạng suýt ngã =)). Không thể tin nối, quá shock. Cái này cũng chằng thể trách được người đi đường. Trên cao tốc Việt Nam làm gì có những “Rest Area” để hành khách vào “giải tỏa nỗi buồn”, nên chả còn cách nào khác là phải giải tỏa ngay bên lề đường cho bà con chiêm ngưỡng. Đề nghị các anh thiết kế đường bộ, tính toán bố trí WC công cộng trên các tuyền đường quốc lộ, chứ cứ để tình trạng như trên xảy ra thì làm sao giảm được các vụ tai nạn giao thông do tài xế mất tập trung.

 

Văn hóa công sở: Ở Việt Nam, mỗi lần đến công sở nhà nước làm thủ tục gì đó, mình cảm thấy nặng nề như phải đi xin xỏ một điều gì đó vậy. Nhìn thấy mấy vị cán bộ nhà nước vị nào vị đấy trông mặt mũi rất thiếu thiện cảm, làm cho người dân đến giao dịch cũng phải e dè, sợ mấy vị nổi cáu không làm cho là mất công hỏng việc. Chưa kể đến thái độ hống hách, cửa quyền, quát tháo người dân như cỏ rác. Cán bộ là đầy tớ của nhân dân, vậy mà “đầy tớ” dám quát, mắng cả “chủ” của chúng, xã hội này văn hóa bị đảo lộn mất rồi.

 

Văn hóa showbiz: Có lẽ không ở đâu người ta dễ nổi tiếng như ở showbiz Việt. Chả cần tài năng gì, chỉ cần bạn có cài gì “to”, “dài”, “khủng” hay “quái” mà bạn sẵn lòng show ra cho bàn dân thiên hạ, là bạn sẽ nhanh chóng nổi tiếng. Điều này đã trở thành một xu thế văn hóa đang thịnh hành ở showbiz Việt. Cái thứ “thảm họa”, “quái đản” này dần trở thành một thứ văn hóa tiêm nhiễm, do một phần “công lao” không nhỏ của hàng loạt các tờ báo “lá cải” mà lượng tri thức truyền đạt tới độc giả thì ít, mà lượng “rác rưởi” thì quá đỗi dư thừa trên mặt báo. Họ tung lên những bộ ảnh nude phản cảm, khiêu dâm cùng với những tít giật gân, câu khách, rẻ tiền. Thấy cái phi văn hóa, phản văn hóa như vậy mà không ngăn chặn, lại còn đăng tải, cổ súy, tuyên truyền cho quảng đại quần chúng. Quả thật là một sự hổ thẹn với những người làm báo chân chính khi mà cái “lề phải” chật hẹp, và rất nguy hiểm làm cho chủ đề “cướp giết hiếp” + “tụt cởi lộ hàng” đang trở nên vô cùng thịnh hành.

 

Văn hóa mua bán: Ở bên Mỹ, khi mua bán dường như chưa bao giờ mình phải lo lắng vì chất lượng hàng hóa hay cân, đo, đong, đếm thiếu cả. Thậm chí mua hàng về dùng, nếu không hài lòng mang đem trả không mất tiền, mà cũng không phải bị tra hỏi bất cứ một câu hỏi gì cả. Vậy mà về Việt Nam, mua bán cái gì cũng nơm nớp tâm lý lo sợ. Nào là hàng nhái, hàng giả, hàng bẩn, cân điêu, bơm thiếu. Về Việt Nam thì phải biết mặc cả, không thì luôn luôn bị hố. Rồi phải quen với việc mua xăng có người bơm cho mình, chứ mình không tự bơm như bên Mỹ. Nhưng chính vì có người khác bơm cho mình nên mới xảy ra nhiều chuyện gian lận. Người bơm thì dùng thủ đoạn để bơm thiếu, kẻ bán xăng thì pha nước lã vào xăng để bán lấy lời. Rau bẩn hô biến thành rau sạch bán trong siêu thị. Đủ thứ gian lận trong văn hóa mua bán ở đây tạo thành văn hóa mua bán bao trùm là người mua luôn luôn nghi kị người bán. Chữ tín bị bán rẻ vì lợi nhuận.

 

Văn hóa người với người: Người ta cứ có định kiến là nước Mỹ bạo lực, nhưng mà tôi sống bên đấy 2 năm, mặc dù người dân Mỹ được phép sở hữu súng tôi chưa bao giờ chứng kiến việc người dân dùng súng bắn giết nhau ghê như Việt Nam. Nào là băng nhóm giang hồ thanh toán nhau đẫm máu bằng súng ở Hà Nội. Rồi các vụ giết người bằng súng hoa cải, súng tự chế ở Việt Nam. Rồi hàng loạt những vụ bắn giết, chém nhau bằng hàng nóng hàng lạnh mà nguyên nhân cũng chỉ vì những lý do hết sức đơn giản như: va chạm giao thông, ghen tuông hay tranh chấp thương mại. Dường như ở Việt Nam, người ta rất coi thường mạng sống của người khác. Khi tôi nghe một anh nói rằng, trong trường hợp xảy ra tai nạn, thì giới lái xe công-te-nơ có thể chấp nhận gây chết người, chứ không tránh vì nếu lật xe, giá trị hàng hóa hư hỏng còn đắt hơn nhiều so với chi phí đền bù cho thân nhân của người bị thương vong. Trên đường cao tốc, người ta rải đinh để hy vọng kiếm chút tiền bắt chẹt người ta vá săm, thay lốp mà không biết rằng đó là một hành động giết người nhẫn tâm vô nhân tính nhất. Quả thực mình cảm thấy quá bị shock.

My American Diary

Phần 1: Khởi hành sân bay Nội Bài, Hà Nội

 

Mình thì cứ đinh ninh là mình bay ngày 8/8/2009, nên vẫn cứ thông báo cho tất cả mọi người là ngày đó mới bay. Về nhà, vẫn cứ ung dung, chả chịu pack đồ gì cả. Hôm về quê, Giang gọi điện nói là bay lúc 00:00 ngày 8/8/2009 tức là tối ngày 7/8 đã phải có mặt ở sân bay rồi. Các chuyến bay quốc tế đều tầm giờ này, vì vậy bạn nào bay giờ như trên thì phải lưu ý nhé, không lên sân bay mà máy bay bay gần đến Mỹ rồi cũng nên. Do nhầm thời gian, nên vội vội vàng vàng đóng gói đồ đạc để lên đường. Hành lý thì gọn nhẹ, ngoài quần áo, giầy, sách vở, quà tặng ra, thì mình không mang gì thêm. Đồ ăn ư à, biết là bên Mỹ cái gì cũng có mà rẻ nên mình chỉ mang 5 gói mì tôm phòng khi đói, và 5 gói bột canh Hải Châu vì em Mây nói là bên đó chỉ thiếu bột canh Hải Châu. Ruốc thì có 1kg nhưng không dám mang đi vì nó mà kiểm tra thấy mang ruốc đi là phạt 2000USD đấy, với số tiền này có lẽ bạn mua được vài tạ thức ăn ở bên Mỹ, khá risky nên đừng có mà thử. Vậy là mình rời Việt Nam vào một ngày cực kỳ dễ nhớ vì nó khá đặc biệt, thứ 6, ngày 7, tháng 8, năm 2009 (6789 – theo cháu Trang nói là chỉ sự tiến bộ – nghe tuyệt, sang Mỹ, study hard, play hard, sao mà không tiến bộ cho được). Tối ra sân bay, chưa bao giờ mình thấy Nội Bài đông như thế, kinh khủng. Mọi người thì cứ đeo khẩu trang vì sợ H1N1, còn mình thì nóng không chịu được nên không đeo. Hôm đó gặp Giang và gia đình Giang, Thảo và mẹ Thảo, anh Trường, và chị Thanh. Thật là tình cờ gặp rất nhiều người quen.

 

Phần 2: Sân bay Narita – Tokyo – Nhật Bản

 

Sau khoảng 6 tiếng bay, cuối cùng cũng tới sân bay Narita. Khi còn ở Việt Nam, do biết là thời gian transit là 10 tiếng nên mình và Giang định sẽ vào Tokyo chơi, nhưng mà khi nhận vé thời gian chỉ còn là 8 tiếng. Mọi người khuyên là không nên vào Tokyo chơi vì nó khá xa (đi tầu điện mất 1h30 phút). Quả thật, sau những gì đã trải qua, mình không khuyên các bạn transit ở Narita vào Tokyo vì mấy lý do sau: thứ nhất ko dễ để tìm được nhân viên của United Airlines để xin cái chứng nhận hành trình, rồi mới xin được shore pass vào Tokyo, thứ hai, rất mất thời gian, nếu đến sân bay muộn mà lỡ chuyến bay đi Mỹ là die luôn, lúc đó chỉ có ngủ ở Narita, rồi đứng hát theo phong cách Chaien, rồi để cái mũ ở dưới chân hy vọng hành khách donate cho cái vé về Việt nam, lý do thứ 3, người Nhật nói tiếng Anh thì bằng miệng thì ít mà bằng tay thì nhiều, nên nếu nhờ họ gì, họ cũng khó lòng mà giúp. Mà cho dù họ hiểu tiếng anh và có thể nói, nhưng nói thật mình nghe họ nói tiếng Anh như kiểu họ đang nói tiếng Nhật thi thoảng chêm vào vài từ Tiếng Anh cho nó sang vậy.

 

Nào kể chuyện tiếp. Máy bay của tụi mình vào terminal 2, thế là 2 đứa gặp 1 chị hướng dẫn bảo là phải sang terminal 1 để bay tiếp. Thế là 2 đứa nghe lời phăm phăm phi sang terminal 1. Đến terminal 1, vừa mệt, vừa buồn ngủ, nhưng bạn Giang muốn go shopping thế là mình đi cùng. Nhưng kết quả của buổi shopping, cái “mua” được nhiều nhất là ảnh do 2 đứa chụp đơn giản là vì đồ ở sân bay, dù là đã tax-free nhưng vẫn đắt cắt cổ. Nói chung trong tất cả các sân bay mình đã đến, Narita là sân bay đầu tiên, mình không rút thẻ VISA ra để mua bất cứ 1 cái gì làm kỷ niệm. Lưu niệm ở Narita đắt hơn cả ở sân bay Hongkong và Frankfurt. Sau một hồi lượn lờ chụp ảnh, chân mỏi, bụng đói, mình và Giang kiếm một chỗ ngồi để ăn. Sau đó tìm cách để vào internet. Ở sân bay có máy tính vào internet, nhưng mà giá thì cắt cổ 1 USD/10 phút. Giang có laptop cũng chịu vì wireless cũng phải trả tiền thậm chí đắt hơn. Thật cay cú vì không được vào net để thông báo về nhà là qua tới Nhật an toàn. Mình bàn với Giang là còn lâu mới bay, chúng ta nên quay lại terminal 2 vì ở đó có Yahoo Café là một cái quán internet miễn phí duy nhất ở sân bay Narita này. Cuốc bộ mỏi chân tới gate để đi bus về terminal 2, sau một thời gian đợi mỏi cổ vì xe bus khoảng 30 phút mới có 1 chuyến, 2 đứa tiu ngủi vì ông lái xe nói là không được come back. Chán phèo, 2 đứa quay lại đi đúng 1 vòng tour lúc đầu, lại chụp ảnh, và chỉ chụp ảnh mà thôi. Lúc này đã thấm mệt, hai đứa quyết định đi tìm chỗ nào vắng vẻ, yên tĩnh để ngủ. Cuối cùng là tìm được một chỗ rất đẹp để ngủ. Giang đầu tiên bảo Thịnh ngủ trước đi, Giang đọc sách và trông đồ, nhưng rồi Giang cũng mệt quá lăn ra ngủ mà quên luôn việc trông coi hành lý. Ngủ dậy thấy hành lý còn nguyên, sướng quá ôm hành lý chụp ảnh, haha. Công nhận là được nằm ngủ thích thật, đỡ mệt hẳn, và chuẩn bị sức khỏe cho chuyến bay dài sang Mỹ. Khi thức giấc, mình nói đùa với Giang là sẽ viết hồi ký chuyến đi, Giang đặt tên cho hồi ký là “Hồi Ký Ngủ Ngày” quả thật là quá ấn tượng. Vậy là kế hoạch vào Tokyo cũng đã vẫn được thực hiện, nhưng mà trong giấc mơ trưa  . Sau khi ngủ dậy, mình vẫn còn cay cú vụ internet nên quyết tâm bảo Giang quay lại cái gate để về terminal 2, Giang thì lo là gặp ông gác gate và ông lái xe cũ mà họ nhận ra mình thì ngại chết. Mình bảo chắc là mấy ông ấy chỉ làm ca sáng thôi. Thế  là 2 đứa quyết tâm quay lại. Ngồi đợi xe bus rất là lâu, nên khi xe đến Giang bảo thời gian không còn nhiều, và thuyết phục mình không nên quay về nữa, thế là khi xe vừa đến cửa, qua cửa kính mình nhìn thấy ông lái xe cũ, thế là 2 đứa đứng vội dậy, vội vàng bước đi trước sự ngơ ngác của 2 ông gác cổng vì không hiểu 2 đứa này bị làm sao mà đợi bus lâu thế mà khi xe đến thì chạy như bị mà đuổi, haha. Sau đó về gate ngồi để copy ảnh vào USB của mình, vừa mới copy được 1 tẹo thì laptop của Giang bị hết pin, sân bay Narita thì có nhiều ổ cắm, nhưng toàn chân dẹt, thế mới biết cái chuyển đổi đầu cắm quan trọng thế nào. Bạn nào chưa đi nhớ mua 1 cái nhé.

 

Phần 3: Trên máy bay của United Airlines.

 

Lần đầu tiên đi máy bay của Mỹ, điều làm mình thấy nó thua xa Vietnamairlines nhà mình chính là tiếp viên. Tiếp viên hàng không, vừa già, vừa xấu, và có thể vừa béo nữa. Không giống các em VietnamAirlines, xinh xắn, trắng trẻo, vừa bay vừa ngằm vù vù một cái là tới nơi rồi. Nói thật, đi máy bay mình thích ngắm tiếp viên đẹp vì nó xóa tan cái cảm giác lạnh lùng và buồn tẻ khi bay. Đồng thời ngắm phụ nữ đẹp sẽ không thấy mệt khi bay. Điều thứ 2 không tốt là nó phục vụ kém, mình bảo là cho tao 1 coke diet, bà kia nó là sẽ quay lại ngay, vậy mà bà ấy quên luôn.

 

Tuy nhiên, có điều làm mình thấy dễ chịu nhất là cho dù trước đây đã bay chuyến bay dài rất nhiều lần, nhưng đây là lần đầu tiên mình thực sự ngủ khi đang ngồi trên ghế (ngủ được hiểu là ngủ mà không biết gì chứ không phải ngủ kiểu nhắm mắt mà vẫn biết mọi việc diễn ra xung quanh)

 

Phần 4: Đặt chân đến Mỹ

 

Sau một chu kỳ lặp đi lặp lại của mỗi hai việc ăn và ngủ (nghe chừng hơi giống heo) trên máy bay, chúng tôi đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế San Francisco (SFO). Cảm giác đầu tiên của tôi là rất háo hức, đó là lần đầu tiên tôi đến Mỹ nên tôi chỉ mong nhanh nhanh vào Mỹ để khám phá miền đất hứa, nơi mà tôi đã từng rất lâu mơ ước được đến thăm. Chúng tôi xếp hàng để nhập cảnh. Cán bộ cửa khẩu làm thủ tục cho tôi là một chị người gốc Á, tôi đoán là Trung Quốc, tôi thấy là chị này làm thủ tục cho tôi lâu hơn người khác nhiều. Giang làm xong trước và có vẻ sốt ruột vì sợ shuttle bus đợi, nên ra lấy hành lý trước. Tôi ra sau, lúc đầu chỉ thấy 1 cái vali nhỏ của mình, còn cái vali to đứng mãi không thấy. Lúc đầu hơi lo, sợ bị thất lạc, nhưng cuối cùng mới thấy nó nằm dưới đất. Có thể ai đó tưởng vali của mình, nên kéo nó khỏi băng chuyền, nhưng rồi lại không đặt nó lại, nên mình cứ đợi mãi không thấy nó trên băng chuyền.

 

Tôi nhờ Giang cầm hộ giấy tờ trong lúc tôi lấy hành lý. Nhưng do mãi không tìm thấy cái vali to, nên Giang ra làm thủ tục hải quan trước nên khi tôi tìm thấy hành lý tôi cảm thấy lo lắng vì Giang giữ hết giấy tờ, mà nhỡ Giang đã ra khỏi sân bay thì tôi sẽ không có cách nào để rời sân bay được. Đang đứng giải thích với nhân viên, anh ấy bảo là cậu vào kia trình bày với nhân viên hải quan. Đang đi tới định trình bày hoàn cảnh thì Giang chạy lại đưa cho giấy tờ. Phù phù, may quá. Vừa lúc đó, nhân viên hải quan đi tới chỗ mình, ông ấy chạy lại hỏi anh nhân viên kia là có chuyện gì, anh đó nói lại. Rồi ông kia quay lại chỗ mình đòi xem passport, hỏi mấy câu, mình nói mình là Fulbrighter thế là ông ấy cho qua luôn, không phải kiểm tra hành lý. Lúc mình ra rồi, vẫn thấy Giang đang ở trong vì bị hải quan bắt mở vali kiểm tra hành lý. Lúc ra ngoài, Giang có vẻ bức xúc vì nhân viên Hải quan Mỹ tỏ thái độ ác cảm với người Việt Nam. Khi họ hỏi “where are you from?”, Giang nói là Việt Nam thế là nó bắt kiểm tra hành lý luôn. Và khi nó thấy Giang có mỳ tôm, nó bảo là sao Việt Nam toàn mang mỳ tôm thế. Thôi bỏ qua cái vụ hải quan này, chúng tôi ra ngoài. Giang muốn tìm 1 cái máy điện thoại để gọi, còn tôi muốn hỏi thông tin. Chúng tôi đến quầy thông tin, nhưng chẳng có 1 ai để hỏi, chỉ có mấy tờ giấy và vài số điện thoại. Tôi gọi điện để hỏi cách từ sân bay về trường. Sau một hồi hỏi han, cuối cùng đi tàu điện về trường. Tôi tiễn Giang và đưa vali của Giang ra xe ôtô, trong lúc shuttle bus của Giang chờ những người khác tới, Giang tiễn tôi ra tàu điện.

 

Tàu điện của Mỹ rất hiện đại, bán vé tự động bằng máy, mình thì chả biết dùng nó thế nào. Hỏi nhân viên ở đó, bà da đen này trả lời như cho hết nghĩa vụ, và có cái nhìn không thiện cảm với người á châu cho lắm. Sau một lúc bần thần trước cái máy bán vé tự động giống như ATM nhà mình, tôi cũng nhét được 10$ vào máy và mua được vé đi tàu điện. 2 vali kéo to đùng, 1 vali nhỏ, 1 balo khiến tôi khá vất vả với việc chuyển tàu và vận chuyển hành lý lên xuống. Tàu điện của Mỹ chạy rất nhanh, và êm hơn tàu hỏa ở Việt Nam. Trường của tôi, cách khá xa sân bay SF, nên với 9,55$ để về trường tôi nghĩ không đắt, vì nếu đi taxi, thì mất khoảng 80$ tức là hơn 1 triệu đồng. Lần đầu đi tàu điện tôi được biết văn hóa tàu điện của Mỹ, được nhìn thấy người Mỹ béo như thế nào, được nhìn thấy mấy anh da đen, tóc xoăn, bện nhìn như xã hội đen. Mình thì thấy mọi thứ mới lạ, định hỏi han nhưng nghe chừng người Mỹ trên tàu điện rất lạnh lùng. Mình không dám nhìn lâu mấy anh da đen trông như khủng bố, vì sợ nhỡ anh ấy túm cổ oánh mình vì bảo mình “nhìn đểu”, hehe. Cái này là ở Việt Nam là dễ bị oánh lắm. Mình hỏi 1 chị về việc dùng tàu điện, sau 1 lúc mới biết chị ấy ko phải người Mỹ, chị ấy là người Anh đến Mỹ để dự hội thảo, mà cái chị này học ngành “trên trời”, không phải “trên trời, dưới biển” mà thực sự là trên trời vì chị ấy chuyên nghiên cứu các vì sao, hành tinh, PhD về thiên văn học, rất nhiệt tình còn lôi tài liệu ra chỉ chỏ mấy chỗ lồi lõm trên mặt trăng cho tôi xem.

 

Phần 5: Những cảm nhận đầu tiên về nước Mỹ

 

Khoảng cách từ sân bay về trường khá xa, khoảng gần 70km, trên tàu điện tôi ngồi ngắm nghía nước Mỹ. Tôi cảm thấy hơi buồn và nhớ nhà vì cảnh vật bên ngoài tuy mới lạ nhưng không sôi động. Thiết kế nhà cửa của Mỹ khá là “lạnh”, và đường phố thì toàn xe hơi chạy vù vù, những cảnh vật đó làm tôi thấy trống trải, lạnh lẽo, cô đơn. Cuối cùng tôi tới trạm tàu điện ở Hayward gần trường. Tôi cầm địa chỉ để hỏi lái xe bus về trường, không biết là địa chỉ sai hay lái xe bus không biết, người này bảo đi tuyến này, người kia bảo đi tuyến khác. Tôi đứng chờ xe bus rất lâu vì hôm đó là thứ 7, cuối tuần xe bus khoảng 30 phút hoặc 1 tiếng mới có 1 xe. Tôi thấy sốt ruột và mệt mỏi, chỉ muốn nhanh tới trường để có thể ngủ một giấc. Tôi gặp 1 chú lái xe bus da đen, nhớ chú gọi hộ về trường bảo ra bến tầu điện đón, nhưng cậu sinh viên trực máy bảo là không có xe ôtô. Tôi lại không có tiền lẻ, chỉ toàn 100$, thế là chú lái xe bus ấy đưa cho tôi 1 cái ticket bảo dùng cái này mà về trường. Chú này thật là tốt, còn hướng dẫn cho tôi rất nhiệt tình. Cuối cùng thì xe bus cũng đến, tôi về đến trường. Trường CSU East Bay thật là rộng. Giờ mới biết trường đại học của Mỹ rộng như thế nào. Nếu ở Hà Nội, trường Bách Khoa,  trường đã rất rộng, có đường chạy qua trường, thì ở trường này nó rộng gấp 10 lần Bách Khoa. Đường xá đẹp, cảnh vật thanh bình, khí hậu mát mẻ. Xe bus thả tôi ngay trước cửa ký túc xá. Người đón tôi là 1 cậu sinh viên người Hàn Quốc tên là Jimmy. Jimmy giúp tôi dọn đồ vào phòng. Sau khi ổn định phòng, Jimmy nói văn phòng sinh viên quốc tế có internet 24/24h, thế là có cái để nghịch. Tôi online, việc đầu tiên là báo về gia đình là đã đến nơi an toàn, check mail và xem facebook. Lúc này đã là 4h chiều.

 

Sau khi online, về phòng tắm táp rồi làm 1 gói mì tôm, sau đó 5h chiều đi dạo một vòng quanh trường. Trường này rộng dã man, trường nằm trên đồi, nên địa hình khá là hilly, dốc lên, dốc xuống liên tục. Hôm đó là thứ 7, nên sinh viên không học, không gian rất yên bình, thậm chí yên bình một cách không cần thiết tạo cảm giác hơi buồn. Tuy nhiên, thi thoảng sự yên bình đó bị phá vỡ bởi tiếng động cơ ôtô, xe máy. Chả hiểu mấy cái thằng Mỹ này dùng xe gì mà ống pô nổ to kinh khủng, nghe như tiếng đại bác, giật mình mấy lần. Trường thì rất xanh, nhiều bãi cỏ, chim chóc nhảy nhót, hát ca.

 

Sau một vòng đi dạo, mình quay về, lúc này là 7h tối rồi mà trời bên này vẫn sáng như ban ngày. Có lẽ nước Mỹ rộng quá nên ông mặt trời đi mãi mỏi chân, nên ngồi nghỉ ở Mỹ mãi mới chịu đi chăng? Cái dining room của trường thì chỉ mở cửa từ 5pm tới 7pm sau đó thì đóng cửa nên sẽ không có gì để ăn. Lúc giờ đó thì mình không thấy đói. Nhưng đến 9h tối, thì cái dạ dày “made in Vietnam” của mình bắt đầu hoạt động theo đúng lịch trình. Vì lúc đó là 11h30 trưa giờ Việt Nam nên mình cảm thấy cồn cào. Lúc chiều đã chén 1 mì tôm, nhưng bây giờ thì không thể mì tôm nữa, rất cồn ruột. Thế là vào phòng sinh viên quốc tế. Cái văn phòng này cuối tuần do chính sinh viên quản lý, mấy bạn ở đây chủ yếu là China và Japan, rất là nice. May là tụi sinh viên ở nhà này toàn châu Á nên còn cơm nguội. Cho vào lò vi sóng, nóng hổi ăn với nấm xào với cái gì như đồ chay, tự nhiên thấy thèm thịt.

 

Phần 6: Anh bạn Fulbrighter người Chilê.

 

Đang ăn thì thấy một anh bạn nước ngoài vào phòng ngồi xem tivi nói chuyện với mấy bạn sinh viên ở office này. Mình hỏi anh có phải là Fulbrighter không? Và tuyệt quá anh này nói là Fulbrighter đến từ Chilê. Thấy tôi đang ăn, anh ấy hỏi có muốn uống bia không? Tôi nói ok. Anh ấy chạy đi lấy bia, vừa ra khỏi cửa, anh ấy vội quay lại hỏi tôi “Are you more than 21”, haha. Ở Mỹ phải trên 21 tuổi mới được phép uống bia. Anh ấy bảo không muốn có problem gì vì họ đang giữ Visa của anh ấy. Tôi vừa ăn vừa uống bia nói chuyện với anh bạn. Đó là lần đầu tiên tôi uống bia Corrona – anh bạn bảo là bia nổi tiếng nhất của Mexico ở Mỹ. Nói thật bia này thua xa bia Hà Nội hay Heniken ở Việt Nam. Vừa ăn, vừa nói chuyện, chúng tôi cảm thấy rất hợp cạ, nói đủ thứ chuyện. Anh bạn này tên là Vladimir, người Chilê, nhưng gốc Croatia nên cái tên rất là “nga”. Anh này học IR ở Columbia, mới lấy vợ được 1 tháng, cô này cũng Fulbrighter nhưng học tiến sỹ về sociology cũng ở Columbia luôn. Nghe anh ấy kể chuyện mà thấy Fulbright Program ở Chilê thật tuyệt. Nó cho sinh viên tự apply ngoài 4 trường Fulbright cho, và cho sinh viên được chọn trường mà mình muốn học. Anh bạn Chilê này đến trước mình 1 hôm, mà đã đi chơi hết San Francisco bằng tour bus. Nhưng anh ấy bảo là muốn đi lại bằng xe đạp, thế là anh rủ mình đi. Mình đồng ý luôn. Nói thật là ở đây xa thành phố, hơi buồn tẻ, chả có gì làm ngoài việc online. Nói thật là nếu không có anh bạn này rủ rê, một mình mình chắc chắn sẽ không bao giờ đi cả.

 

Phần 7: Bike tour to Golden Gate Bridge.

 

Buổi sáng ngày thứ hai tôi ở đây, chúng tôi khởi hành lúc 10h sáng. Đi xe bus 2$ từ trường ra bến tầu điện. Rồi bắt tàu điện vào downtown San Francisco. Từ dưới bến tàu điện ngầm bước lên trên phố, tôi đã reo lên vui sướng khi chứng kiến vẻ đẹp tráng lệ của cao ốc ở San Francisco. Trường của tôi thì mát mẻ nhưng buồn như Đà Lạt, còn ở chỗ này, nhà cao tầng, office cao chọc trời, đường phố sạch sẽ, rất đông vui, tấp nập. Có cả chợ trời bán đồ lưu niệm nữa. Anh bạn Chile dẫn tôi đi bộ dọc bờ biển vịnh SF để chụp ảnh. Anh bạn này đã đọc Lonely Planet để tìm hiểu chỗ thuê xe đạp từ trước. Riêng về khoản này, mình phải chào thua khả năng tự đi du lịch của tụi Tây. Nói thật, mình cần phải học tụi nó cách tìm hiểu, sắp xếp và bố trí tour như thế này, thì mới hy vọng cuối tuần có thể đi tour được. Sau một hồi đi bộ dọc bờ biển, chúng tôi đến điểm thuê xe đạp ở Pier 41, ngay cạnh Fishermen Wharf. Sau một hồi ngồi đợi, vì chưa có xe đạp. Cuối cùng chúng tôi khởi hành. Cảm giác đạp xe quanh vịnh thật chậm để ngắm nghía rất tuyệt. Hôm nay trời nắng đẹp, ở đây khí hậu rất dễ chịu, gió biển thổi mát dịu, nên đạp xe rất mệt mà không hề có mồ hôi. Đã lâu lắm rồi mới đi xe đạp nên đạp một hồi thấy mỏi chân dã man, lúc đó quay sang cậu bạn Chilê bảo chúng ta giống Tour de France, cố lên, cố lên. Anh bạn Chilê to béo này có vẻ mệt, đạp xe ì ạch đằng sau mình. Ở đây địa hình đồi núi, lúc lên dốc thì đạp nhe cả răng ra, thở bằng mũi, bằng mồm, bằng tất cả cái gì thở được mà muốn đứt hơi. Nhiều dốc cao quá, thôi đành xuống dắt bộ cho lành, haha. Sau một hồi lượn lờ dưới chân cầu, chụp ảnh. Chúng tôi cuối cùng cũng đi xe đạp trên cầu Golden Gate. Cái cầu này đẹp thật. Gió trên cầu rất mạnh. Chúng tôi còn dừng lại trên cầu để chụp hình nữa. Mình chân thành recommend bạn nào muốn thăm Golden Gate Bridge và thực sự muốn experience gió, biển SF thì nên đi tour xe đạp vì giá thuê 32$/ngày không hề đắt vì nếu bạn đi bus tour giá là 25$/ tour, bạn sẽ chỉ cưỡi xe bus phi vèo vèo qua cầu vì không thể đi chậm hoặc dừng lại chụp hình, đồng thời qua cầu là quay lại, chấm hết. Nếu bạn đi xe đạp, bạn có thể đi chậm để ngắm, có thể dừng lại chụp hình trên cầu, và có thể qua cầu rồi đi tiếp ngắm cảnh. Qua bên kia cầu, chúng tôi tới thăm Sausalito, một thành phố nhỏ ở bên vịnh SF. Nhà cửa xây theo kiểu ruộng bậc thang trên núi, nhấp nhô rất đẹp. Chúng tôi đi dạo một vòng, mua humberger để ăn. Lần đầu tiên ăn hamburger ở Mỹ mới thấy tại sao tụi Mỹ béo phì, vì cái hamburger của nó rất to, ăn một cái no căng. Sau khi ăn no, bụng to, mắt híp, chân mỏi, chúng tôi lựa chọn option là đi tàu biển để quay lại điện SF chứ không đạp xe quay về. Đi tàu biển trên vịnh SF thật tuyệt, bạn có thể cảm thấy gió thổi mạnh thế nào, tôi đứng trên boong tàu chụp hình mà gió thổi nghiêng ngả. Ngắm SF từ tàu biển rất là tráng lệ, nhìn cầu Golden Gate nữa, cũng rất đẹp. Chỉ mất 9$ nhưng nói thật tiếc tiền chả để làm gì vì có những trải nghiệm cần phải thử. Thật sự tất cả chuyến đi mất khoảng 50$ nhưng thật sự rất đáng đồng tiền bát gạo, và cảm thấy thỏa mãn. Thế là ok. Một phần nữa là mình dùng thẻ visa để thanh toán, nên tiền trừ thẳng vào tài khoản nên cảm thấy ví tiền mặt không vơi, cái cảm giác này cũng khá nguy hiểm, rất dễ nghiện tiêu xài, thật may là visa debit, chứ visa credit mà tiêu tiền thế này thì dễ bị phạt tiền lắm. Sau khi trả xe xong đã là 6h kém 10, anh bạn Chilê bảo nhanh lên không lỡ chuyến tàu về trường là 2 đứa chỉ có đường đi bộ. Thế là thay vì đi bộ, chúng tôi chạy như bị cảnh sát rượt trên đường phố San Francisco. Về việc đi xe đạp, lúc nào tôi cũng dẫn đầu, còn anh bạn Chilê to béo thì ì ạch theo sau, nhưng khi chạy bộ thì anh bạn Chilê khỏe dã man, chạy phăm phăm, còn tôi chạy, rồi vừa đi bộ vừa thở, phù phù. Cuối cùng cũng đến được bến tàu điện ngầm, mua vé về Hayward. Khi tới Hayward chúng tôi đã biết là hết xe bus về trường, nên tụi tôi hỏi taxi, nó tính 10$, tôi hỏi lại 10$/người hay 10$/chuyến. Ông lái xe taxi rất vui tính, cười đùa là 10$/người, rồi tụi tôi bảo chúng tôi đi siêu thị một tẹo rồi quay lại. Đó là lần đầu tiên tôi đi siêu thị Mỹ, siêu thị tên là Lucky. Ấn tượng ban đầu, rất nhiều đồ, trưng bày đẹp và có cảm giác rất sạch sẽ không hổ lốn như Big C. Nghe mọi người nói đồ ăn ở Mỹ rất rẻ, không nên mang đồ từ Việt Nam sang, nhưng bây giờ mới được thực mục sở thị. Đồ ăn, thức uống cực kỳ rẻ. Ví dụ như sữa, tôi mua 1 can sữa. Tụi Mỹ không đo bằng lít mà đo bằng gallon giống như xăng. Tôi mua can 1 gallon khoảng 3,78 lít giá chỉ 2$, uống cả tuần không hết. Tôi còn mua mấy gói đồ ăn sẵn có tên rất kêu là Hunger Man, 3$/hộp, có thịt bò nghiền như hamburger, khoai tây nghiền, bánh socola. Tất cả trong hộp, chỉ cần bỏ vào microwave 3 phút ăn luôn, tiện lợi, rẻ. Mì tôm thì cũng rẻ, nhưng loại của Mỹ thì chán, nhạt nhẽo, hương vị. Tôi thấy cả cháo Vifon ở đây nữa. Nói chung là nếu bạn chuẩn bị đi Mỹ, tôi khuyên bạn chỉ nên mang một ít đồ ăn để ăn mấy ngày đầu, sau đó đi ngay siêu thị mà mua đồ, tất cả đều có và rất rẻ, đừng mất công mang nhiều đồ ăn từ Việt Nam đi, vừa nhẹ vali, vừa đỡ bị kiểm tra, rất dễ bị tịch thu, hoặc có thể bị phạt tiền. Sau khi shopping xong, anh bạn Chilê nhờ nhân viên siêu thị gọi 1 cái xe ôtô. Tụi siêu thị thì gọi 1 cái xe khác, còn cái xe taxi chúng tôi hỏi lúc đầu thì đã ngồi đợi ở ngoài từ trước. Thế là 2 ông taxi cãi nhau tranh khách. Anh bạn Chilê thì cứ giải thích. Sau một hồi cãi vã, ông taxi bị thua bảo anh bạn Chilê là “you are loser”. Ông taxi thắng thì động viên “OK, you are not loser”, haha. Trên đường đi taxi về, tôi cũng hỏi anh taxi về giá tiền xe ôtô cũ, và mới biết cách để mua được 1 cái xe ôtô giá rẻ ở Mỹ. Kiểu này, phải quyết tâm mua xe ôtô mới được.

Vương Đình Huệ – Người khen & kẻ chê

Vương Đình Huệ – Người khen & kẻ chê

Thực ra thì tôi không có ý định viết bài này, nhưng được một người bạn làm báo tag vào note của bạn ấy chê trách Vương Đình Huệ (VĐH) nên sau khi đọc xong note của bạn ấy và blog của anh Mạnh Quân (một nhà báo mà tôi ko biết ở báo nào), tôi nghĩ nên viết một cái gì đó để phản hồi lại những quan điểm đã nêu trong hai cái note kia một cách thẳng thắn, trung lập, không tâng bốc VĐH, cũng không chỉ trích VĐH một cách vô căn cứ. Bài viết sẽ tập trung vào những tranh luận liên quan tới phát ngôn và hành động của VĐH mà mỗi phe (ủng hộ – chê bai) đang xoáy vào phân tích. Trước khi đọc bài viết dưới đây, các bạn nên đọc hai bài của bạn Lan Hương và anh Mạnh Quân để hiểu những chỉ trích mà 2 tác giả đã nêu ra. 

 

Trước khi tranh luận, có lẽ cần 2 bên tranh luận thống nhất một số quan điểm chung:

    • Thứ nhất, “nhân vô thập toàn”, tức là con người chả có ai là hoàn thiện cả, có điểm này tốt, có điểm kia chưa tốt. VĐH là một bộ trưởng, ông ấy cũng là 1 con người bình thường như bao người khác, chỉ khác là ông ấy được giao 1 trọng trách làm lãnh đạo một bộ quan trọng trong chính phủ, trách nhiệm, áp lực chính trị…nên càng khó có thể tránh khỏi những chỗ chưa tốt.
    • Thứ hai, để đánh giá một con người có lẽ chỉ nhìn vào 1 sự việc thì e chừng quá sớm, cần phải có thời gian.
    • Thứ ba, “hãy xem người ta làm, chớ nghe người ta nói” là một nguyên tắc chung nhất để kiểm chứng. Cái này thì ở Việt Nam quá rõ rồi, nói ít khi đi đôi với làm, thế nên họp hành từ cấp xã đến cấp TW lúc nào chả có câu nhắc nhở “nói phải đi đôi với làm”.
    • Thứ tư, không nên sùng bái cá nhân, thần thánh hóa một cá nhân, bởi lẽ trong báo cáo của mình có tựa đề “Về tệ sùng bái cá nhân và những hậu quả của nó” trước Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ 20 ngày 25 tháng 2 năm 1956, Khrushchyov đã chỉ ra những hậu quả khôn lường của tệ sùng bái cá nhân. Những gì mà Khrushchyov viết có lẽ còn có giá trị sâu sắc đối với những nước theo mô hình Liên Xô ngày xưa. Tôi không sùng bái bất cứ 1 ai trong Nhà nước Việt Nam kể cả VĐH.

 

Sau khi thống nhất được bốn quan điểm trên thì xin phép phản biện mấy ý mà bạn Hương và anh Quân đưa ra như sau:

 

Thứ nhất, dùng từ “tội đồ” với VĐH là qúa nặng nề. Cái hệ thống mà bạn H mô tả là “bất minh” đó không phải là do VĐH thiết kế ra mà nó là cả hệ thống mà người ta hay gọi là “cơ chế”. VĐH chỉ là một “bánh răng” trong cái “guồng máy” đó mà thôi. Nói như ông Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú thì việc điều hành giá xăng dầu như hiện nay thì ai điều hành người đó là tội đồ vì “lãnh đạo cấp cao chửi, báo chí chửi, làm đúng cũng bị chửi và dân thì coi như tội đồ”. VĐH mới lên Bộ trưởng không lâu, ông mới điều chỉnh giảm giá xăng hồi đầu tháng 8/2011 mà dân tình ủng hộ, chỉ có 11 doanh nghiệp xăng dầu và mấy đồng chí bên Bộ công thương là ghét ông ra mặt, nói ông không ra gì tại buổi họp có báo chí và chuyên gia.

Thứ hai, về con số 780đồng/ lít lãi mà VĐH đưa ra tại cuộc họp để phản bác lại quan điểm các doanh nghiệp kêu lỗ, với giới báo chí và công chúng là quá xa lạ bởi lẽ từ trước đến giờ có công khai minh bạch đâu mà chả xa lạ. VĐH với kinh nghiệm làm kiểm toán nên ông ấy biết rõ các số liệu, chính vì có số lựa để “chống lưng” mà ông ấy dám phát biểu cụ thể, chứ không chỉ đạo chung chung, cái này là đáng khen cho giới lãnh đạo. Con số này tại thời điểm hiện nay còn quá  mơ hồ, mới nghe VĐH nói vậy thì dân chúng và báo giới biết vậy. Quả là bình thường khi có nhiều người nghi ngờ tính xác thực của con số này. Nhưng ngay trong buổi họp, phát biểu này của VĐH cũng làm cho không ít đại diện doanh nghiệp phải “toát mồ hôi” không thể tranh luận được với ông khi mà hỏi lãi, lỗ bao nhiêu từng mặt hàng thì ông Bảo – TGĐ Petrolimex như gà mắc tóc. Trong phiên tranh luận này, ông VĐH giành được phần thắng bởi dẫn chứng cụ thể bằng con số, chứ không nói vo. Hy vọng, ngay sau buổi họp, đoàn thanh tra của BTC sẽ làm rõ con số lỗ lãi ở doanh nghiệp xăng dầu để người dân và báo chí được biết.

Thứ ba, coi tuyên bố của VĐH về việc nếu vỡ hệ thống phân phối xăng dầu là do lỗi Bộ Công Thương chứ Bộ Tài chính chả liên quan gì là “phủ nhận sạch trơn” trách nhiệm thì e chừng oan cho VĐH. Trong buổi tranh luận nảy lửa đó, bộ Công thương “dọa” rằng, nếu điều hành giá xăng dầu theo kiểu của BTC thì e rằng sẽ vỡ hệ thống. Để đáp lại những “dọa nạt” đó ông Huệ trong bức xúc mới phát biểu như vậy. Tuy nhiên, không nên hiểu là ông Huệ đùn đẩy trách nhiệm sang hết Bộ Công thương mà ở đây ông Huệ muốn nhấn mạnh trách nhiệm của từng bộ trong việc điều hành và quản lý thị trường xăng dầu. Các doanh nghiệp kêu gào “lỗ”, dọa sẽ rút khỏi thị trường làm Bộ Công Thương sợ sốt vó cả lên mà phải vào hùa với doanh nghiệp để “dọa” VĐH, nhưng VĐH rất bản lĩnh nói vậy để khẳng định lại rằng Bộ Công Thương đang quá bị chi phối của Doanh nghiệp. Dung dưỡng doanh nghiệp quá thì vỡ hệ thống là của Bộ Công Thương mà thôi. Còn BTC của VĐH làm mạnh tay, VĐH còn tuyên bố chắc nịch nếu doanh nghiệp nào muốn bỏ thị trường, VĐH đồng ý ngay, sẵn sàng cho lập DN mới, điều đó cho thấy VĐH sẽ làm tới nơi tới chốn, không để tình trạng “vỡ hệ thống xảy ra”. Tất nhiên, phải thừa nhận phát biểu như thế này của VĐH là có “rủi ro”.

Thứ tư, tuyên bố “vì lợi ích quốc gia, vì lợi ích 86 triệu dân” của VĐH làm nức lòng người dân cả nước vì từ trước đến nay các doanh nghiệp nhà nước luôn là “con cưng” của các Bộ, ngành nên đã là “con cưng” thì chắc chắn được “chiều chuộng” thái quá. Ông Huệ là người dám tuyên bố thẳng thắn như vậy là một điều hiếm thấy trong giới lãnh đạo vẫn tự coi mình là “nô bộc” của nhân dân hay phát biểu kiểu chung chung, “dĩ hòa vi quý”, lấy “đoàn kết nội bộ” là mục tiêu phấn đấu. Tôi thấy phát ngôn này của VĐH là một tuyên bố đầy ý nghĩa. Tất nhiên có người cho rằng VĐH chỉ giỏi “nổ”, giỏi “chém gió”, nhưng tôi không nghĩ vậy, bởi lẽ VĐH đã dám chấp nhận “rủi ro chính trị” để đối đấu với 1 nhóm lợi ích gồm các doanh nghiệp nhà nước kếch xù có khả năng chi phối thị trường hơn cả 1 mình ông để lên tiếng bênh vực cho lợi ích quốc gia, lợi ích của người dân. VĐH phát biểu thế không phải để “nổ”, để tạo “dấu ấn” với giới truyền thông, bởi lẽ nếu ngày mai ông ấy bị các nhóm lợi ích hất ông khỏi chiếc ghế Bộ trưởng, thì hơn ai hết, ông ấy hiểu rõ báo chí sẽ “xâu xé”, “dìm hàng” ông không thương tiếc. VĐH phát biểu vì lợi ích chung, nhưng nếu có “rủi ro” thì ông ấy là người thiệt. Cánh báo chí và người dân ủng hộ ông thì tiếc cho 1 người lãnh đạo dám nói, dám làm. Còn ai ghét ông thì hả hê, phấn khởi. Trong một xã hội, mà người ta chỉ thích nghe những điều dễ nghe, những lời xu nịnh, nhưng câu nói kiểu “dĩ hòa vi quý”, thì phát biểu VĐH – 1 chính trị gia như vậy lấy được lòng dân hơn hết thảy những phát biểu kiểu hô hào, phong trào, vỗ ngực tự khen ta đây vì dân vì nước.

VĐH không chỉ nói, ông đã làm, ông đã điều chỉnh giá xăng xuống theo chiều hướng có lợi cho người dân, cho lợi ích quốc gia khi mục tiêu kiềm chế lạm phát đang được chính phủ đặt lên hàng đầu nhất là khi xăng dầu là mặt hàng nhạy cảm, chỉ cần tăng giá là CPI cũng sẽ tăng theo, lạm phát tăng đời sống nhân dân khổ, mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô của quốc gia không thể đạt được. VĐH ngay sau buổi họp đã thành lập ngay 1 đoàn thanh tra tới các công ty xăng dầu để làm rõ chuyện lỗ lãi, đó là hành động đi đôi với phát biểu. Chứng tỏ VĐH không chỉ giỏi “nói” mà ông ấy đã làm.

Thêm một dẫn chứng về việc “vì dân, vì nước” của VĐH. Như mọi người biết, doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ thì từ lâu rồi, nhưng họ vẫn “sống khỏe” vì được nhà nước bao cấp, ưu đãi, khi thua lỗ thì nhà nước lấy ngân sách mà bù lỗ cho. VĐH khi lên BTC lại không làm như vậy, VĐH tuyên bố sẽ không tiếp tục bù lỗ cho doanh nghiệp những khoản vô lý nữa. Nhà nước chỉ bù lỗ cho doanh nghiệp những khoản chi phí “hợp lý” mà thôi. Đó là một quyết định vì dân, vì nước. Vì dân, bởi lẽ tiền ngân sách chi để bù lỗ cho mấy ông doanh nghiệp từ xưa đến nay có phải tiền túi của VĐH đâu mà ông ấy xót, mà đó là tiền thuế nhân dân đóng góp. Vì nước, bởi lẽ từ bao lâu nay, doanh nghiệp nhà nước làm ăn không hiệu quả thì rõ rồi, mà làm kinh tế như thế là phản kinh tế, lợi ích quốc gia, tài nguyên quốc gia bị hoang phí. Nếu tiếp tục dung dưỡng nhưng sai trái của DNNN là tự hại nhà nước.

Thứ năm, tuyên bố của VĐH về việc ông đủ sức điều hành cả nền kinh tế, chứ không chỉ có mấy doanh nghiệp bị cho là “nổ”, là “chém gió cuồng phong” là nhận xét mang tính phiến diện, xuất phát từ thái độ ghét VĐH từ đầu. Với vai trò quan trọng của Bộ Tài Chính thì ở vị trí Bộ Trưởng, ông VĐH nói thế quả không ngoa. Ngay chính blogger Mạnh Quân cũng đã chỉ ra vai trò ghê gớm của BTC trong nền kinh tế quốc dân tới các vấn đề liên quan tới thuế, hải quan, giá cả, đầu tư công, giám sát tài chính…vv thì quyết định VĐH ảnh hưởng cả tới nền kinh tế. Tất nhiên, nói rằng một mình VĐH làm được điều này là không tưởng. Nhưng vị trí của người lãnh đạo, tầm nhìn của ông cộng với đội ngũ giúp việc tại BTC thì ông có thể làm được. Vai trò lãnh đạo không phải là việc gì ông cũng tự làm, mà có những việc ông chỉ chỉ đạo anh em làm mà thôi. Khi xem xét phát ngôn của VĐH, thì không nên chỉ trích dẫn mỗi phát biểu của ông rồi dựa vào đó mà phê phán, chỉ trích ông ấy “nổ”, hay “chém gió”. Làm như thế không khác gì mấy ông thời sự VTV trích dẫn phát biểu của giáng mục tòa thành Hà Nội nói rằng “tôi thấy nhục khi cầm hộ chiếu Việt Nam” để cố tình xây dựng một hình ảnh ông như một kẻ phản quốc, một kẻ có tội với dân tộc.

VĐH phát biểu như vậy trong bối cảnh các doanh nghiệp và Bộ Công Thương đang gây sức ép với tân Bộ trưởng. VĐH tuyên bố rõ như vậy, để thấy chuyện mấy ông doanh nghiệp xăng dầu chỉ là một việc nhỏ trong rất nhiều trọng trách của ông ở BTC. Ông và ban lãnh đạo Bộ quyết tâm sẽ làm tới nơi tới chốn. Trong bối cảnh buổi họp mà VĐH quá lẻ loi, phải chống đỡ trước sự “tấn công” trực diện, không hề nể nang của đại diện BCT và phía doanh nghiệp, VĐH phát biểu được như vậy là rất bản lĩnh.

Thứ sáu, nhà báo Mạnh Quân nêu ra những chuyện “lùm xùm” ở Kiểm toán Nhà nước ra để tìm cách “dìm hàng” VĐH, nhưng những dẫn chứng của anh Quân rất thiếu thuyết phục. Việc mấy đàn em của VĐH vòi vĩnh ở dự án Quảng Ngãi, tại sao lại quy trách nhiệm cho VĐH. Ai làm người đó chịu trách nhiệm chứ? Nhân viên nào làm sai sẽ phải chịu kỷ luật. Còn chuyện tại sao không đuổi việc được mấy người đó, có lẽ khi nào anh Quân vào làm nhà nước, ngồi ở vị trí lãnh đạo thì sẽ hiểu. Ở một cơ quan nhà nước, một ông lãnh đạo tuy quyền cao chức trọng như vậy, nhưng bảo ông ra quyết định đuổi một ai đó thì cũng không hề đơn giản, bởi lẽ những cá nhân đó là “con, cháu, họ hàng” của một số vị khác còn to hơn ông lãnh đạo đó rất nhiều. Thế nên, chuyện cả năm không kỷ luật, đuổi việc một ai là điều dễ hiểu. Anh Quân nêu ra những búc xúc về việc các báo cáo kiểm toán không được công khai để chỉ trích VĐH. Cái này cũng không hợp lý, bởi các báo cáo kiểm toán này vẫn bị coi là “bí mật quốc gia” không được công bố rộng rãi cho công chúng, đặc biệt là giới nhà báo. Cái này đâu có phải là do VĐH quyết định không cho công bố đâu mà là những người cao hơn VĐH rất nhiều quyết định. VĐH dám chỉ đạo anh em minh bạch, tiết lộ thông tin đó cho báo chí, chắc giờ này không ngồi ghế bộ trưởng BTC. Anh Quân mang bức xúc của một nhà báo không có được thông tin mình cần để làm lý lẽ chỉ trích VĐH là mang bức xúc cá nhân vào trong tranh luận để chỉ trích là điều không nên làm.

Vụ Vinashin, kiểm toán nhà nước đã vào vài lần, đã phát hiện sai phạm và có báo cáo chính phủ, nhưng vì chuyện “cả năm không kỷ luật một ai” thường ngày ở phố huyện, nên chuyện Vinashin chìm xuồng VĐH không quá ngạc nhiên. Trước kia khi ở KTNN, VĐH ngồi trên ghế nóng, “trên đe dưới búa”, có bức xúc cũng khó đưa ra quyết định gì lớn lao. Giờ ngồi trên ghế bộ trưởng BTC, ông có đủ thực quyền để bước đầu thực hiện những “cải cách” mà ông ấy ấp ủ. Những cải cách về minh bạch hóa giá cả, về cắt bỏ trợ cấp của nhà nước với DNNN là những cải cách đáng để ủng hộ, vì nước vì dân. Vậy tại sao không ủng hộ ông ấy mà lại tìm cách bới móc quá khứ để “dìm hàng” ông.

Thứ bảy, về phản ứng của VĐH trong và sau buổi hội thảo “nảy lửa” ngày 20/9, mà theo anh Quân là có phần không quân tử, tôi xin phản biện lại như sau. Thứ nhất, chuyện VĐH cùng đoàn tùy tùng sang Bộ Công Thương đòi kỷ luật ông Lộc An, phó vụ trưởng vụ Thị trường trong nước của bộ này và những chuyện khác như anh nêu. Thông tin này là do anh cung cấp, tôi cứ giả định rằng thông tin này là chính xác thì tôi cũng không đồng tình với quan điểm của anh cho rằng hành động đó là không quân tử, không độ lượng, chấp vặt. Thực tế, ngay trong blog của anh cũng đã nói ông Lộc An – một viên chức cấp thấp hơn rất nhiều so với VĐH đã bỏ qua thứ bậc trong hệ thống nhà nước để có những lời lẽ hết sức láo toét với 1 vị bộ trưởng như thế là không thể chấp nhận được. Ông Lộc An nói “tôi nghĩ Bộ Tài Chính làm sao” là có ý xúc phạm nặng nề cá nhân VĐH và tập thể BTC. Việc ông Lộc An – vụ phó bên Bộ Công Thương định mang cái thành tích “suýt thi Toán quốc tế” (mà sau này bên Bộ Giáo Dục khẳng định lại chả có ông nào tên Lộc An thi toán Quốc tế cả) ra lòe ông VĐH đã bị ông VĐH chấn chỉnh một câu rất sắc “tuy học nhiều, nhưng cần thực tế”.

Giả sử đây chỉ là một buổi họp kín giữa BTC và BCT thì có lẽ VĐH không phải làm như vậy, nhưng đằng này tại một buổi hội thảo có sự tham gia của báo chí, và các chuyên gia, ông Lộc An có những phát biểu “bốp chát”, “vô lễ” như vậy là điều xúc phạm tới danh dự cá nhân và uy tín lãnh đạo của VĐH. Có lẽ Bộ Công Thương cũng cần phải nhắc nhở ông Lộc An phải tự kiểm điểm trước khi VĐH có ý kiến đòi kỷ luật. Việc ông Lộc An có những ý kiến chỉ trích với những lời lẽ hết sức ngông cuồng như vậy là không thể chấp nhận được. Rồi ông Thứ trưởng Tú mặc dù không được bố trí phát biểu mà xung phong nói trong bức xúc rằng BTC điều hành xăng dầu bằng “chân tay” chứ không phải “bằng đầu” cũng là một sự xúc phạm tới cá nhân VĐH và tập thể BTC. Tất nhiên ông Huệ không thể yêu cầu kỷ luật ông Tú được, nhưng ông An tôi nghĩ là xứng đáng. Hai ông này, cùng với mấy ông doanh nghiệp đã biến cái buổi hội thảo do BTC chủ trì thành 1 “cái chợ” không hơn không kém. Người dân và giới báo chí nhìn vào thì chỉ cười vào mấy ông Công thương và mấy ông doanh nghiệp hùng hổ, khen ngợi bản lĩnh và sức chịu đựng của VĐH. Tôi đồng ý với anh Quân là làm lãnh đạo thì cần phải độ lượng, khoan dung, nhưng độ lượng khoan dung cũng phải tùy đối tượng, với những người cấp bậc thấp hơn mình rất nhiều mà xúc phạm mình nặng nề trước tập thể, báo chí thì liệu có đáng để mình khoan dung, độ lượng??

 

Vài lời với anh Mạnh Quân và bạn Hương

Tôi nghĩ rằng anh Mạnh Quân viết về VĐH với một định kiến rõ ràng. Tôi không biết động cơ chính trị của anh Mạnh Quân khi viết về VĐH là gì, nhưng tôi không cho rằng việc mang những định kiến cá nhân vào một bài viết để chỉ trích là một điều KHÔNG phù hợp với đạo đức báo chí. Cái này thì chính anh cũng đã nói trong bài viết của mình: “Mình thì lại có cái tật xấu, cứ thấy cái gì nghe có vẻ tốt đẹp, lung linh quá thì lại nảy sinh lòng ngờ. Ở đất nước này, có một cái gì đó thật sự đẹp đẽ nó khó lắm huống hồ là ở vị trí một quan chức nhà nước”. Tôi thấy vui vì anh nhận thấy được tật xấu của mình, mà đã biết là xấu thì đừng nên “phát huy”. Trong phần tái bút anh có viết: “Miềng đang làm bài điều tra về một thông tin cho biết một vị quan lớn trong chuyến đi công cán tại Mỹ có dẫn vợ theo nhưng lại làm giả quyết định cho vợ làm cán bộ một vụ trong bộ. (Anh em chuyên viên trong các bộ liên quan ai biết  mà có nhã ý cung cấp thông tin thêm ví dụ như quyết định cử đi, tiền chi cho vợ đồng chí ấy lấy từ đâu: tiền dn hay ngân sách của bộ hay của nhà vị quan đó chi ra thì cám ơn vô cùng). Miềng làm xong quẳng lên blog cho anh em đọc chơi nhá. Vụ này hay hơn vụ Cao Minh Quang nhiều nhiều đấy”.

Tôi cũng không biết động cơ của bài điều tra này là để làm gì? Đăng báo nào? Mang lại gì cho độc giả? Nhưng tôi đọc những gì anh viết ở đây, tôi thấy động cơ điều tra của anh không trong sáng. Nếu anh là nhà báo dũng cảm, dám phát hiện những sai trái hay dũng cảm nói lên những điều sai trái, chứ đừng viết rồi quẳng lên blog cá nhân cho mình hả hê, cho anh em đọc chơi cho vui. Làm như vậy là không chính danh, thử hỏi tại sao giới cầm quyền hay “đập” các bloggers khác.

Còn về câu hỏi của nhà báo Tây: Tại sao báo chí Việt Nam hay tập trung hoặc “thích kịch liệt” hoặc “dìm hàng không thương tiếc” một nhân vận, một sự việc gì đó?

Câu trả lời hết sức đơn giản, bởi lẽ báo chí Việt Nam là báo chí có “lề” do Nhà nước vạch ra. Người làm báo không được tự do viết lách, các báo thì nghe ngóng lẫn nhau, thấy báo này đăng, thì mình mới dám đăng vì sợ sau vụ 2 nhà báo viết bài PMU 18 bị cho vào “gặp” anh Dũng Tổng để “phỏng vấn thêm” vài năm  . Nhiều báo chỉ đi copy từ các báo khác một cách nguyên vẹn nên hiệu ứng “tập thể” nó lan truyền cũng là dễ hiểu. Một báo khen, vài chục tờ khác khen theo. Một tờ chê, vài chục tờ chê theo. Đúng kiểu báo chí kiểu “nói leo, ăn theo”. May là bây giờ, nhà báo cũng có chính kiến riêng, không chỉ nghe lãnh đạo nói gì về mà tâng bốc, nhưng khổ nỗi trên mặt báo chính thống, họ không thể nào nói ngược chỉ đạo của lãnh đạo, bởi lẽ báo chí đã có “lề” rõ rồi, thế nên nhà báo bây giờ có thêm “blog” để xả những stress, hay post lên những bài viết cá nhân mà chả báo nào dám đăng.

Chuyện báo chí chạy theo 1 chiều cũng không hẳn là do các báo mà có lẽ người Việt Nam mình – những độc giả – thích vậy thì phải. Ngân sách nhà nước nuôi báo chí thì nghèo nàn, báo chí muốn sống được thì phải chạy theo thị hiếu độc giả. Báo này “khen” mà độc giả quan tâm, thì báo khác cũng “khen” theo. Báo này được “bật đèn xanh” để “dìm” một vị nào đó, thì báo khác cũng a dua cùng “dìm”. Thử hỏi nếu không có được “bật đèn xanh”, đố báo nào dám “dìm” một vị đang đương chức. Bởi nếu “dìm” mà họ không chìm, thì hậu quả các nhà báo quá hiểu.

 

Kết luận:

 

Viết lách với tôi chỉ là một thú vui, có cảm hứng thì viết. Cái gì đúng thì nói là đúng, cái gì sai phải thẳng thắn nói sai. Không chơi kiểu xu nịnh, tâng bốc. Tôi không phải là nhà báo, cũng chẳng làm việc cho BTC hay có họ hàng gì với VĐH nhưng tôi nể phục ông này vì những gì ông “nói và làm” trong thời gian qua. Cái đó không chỉ là nhận xét hay cảm tình của cá nhân tôi mà đông đảo giới báo chí và quần chúng nhân dân. Giới lãnh đạo Việt Nam cần nhiều những VĐH thì hy vọng mới có cải cách sâu rộng, mới có những “quả đấm thép” tạo nên những “đột phá” mà bao năm nay người dân hằng mong đợi. VĐH cũng chỉ là một con người như bao người khác, chỉ khác là ông ấy có quyền lực trong tay, cộng với trách nhiệm gánh vách mà Nhà nước nhân dân giao phó. Ông ấy không phải là hoàn hảo, có những lúc ông ấy sẽ mắc phải sai lầm. Nhưng tôi đánh giá cao khi ông dám nhận trách nhiệm cá nhân về việc điều chỉnh giá xăng, mặc dù quyết định đó là của tập thể lãnh đạo BTC. Điều đó thể hiện VĐH là người dám nghĩ, dám làm, dám nhận trách nhiệm. Ông ấy dũng cảm, dám chấp nhận trách nhiệm và “rủi ro” cá nhân cho lợi ích tập thể. Đó chẳng phải là một điều đáng để biểu dương, ủng hộ hay sao?

 

Thông tin tham khảo thêm:

 

 

 

Bài viết của bạn Hương: http://www.facebook.com/notes/huong-pinky-vu/ch%E1%BA%A1y-theo-ch%E1%BB%A7-ngh%C4%A9a-anh-h%C3%B9ng/10150309135933651

 

Bài viết của blogger Mạnh Quân: http://www.pagewash.com/nph-index.cgi/000010A/uggc:/=2fia.360cyhf.lnubb.pbz/dhna5791/negvpyr=3fzvq=3d837

 

Các file audio phát biểu tại buổi hội thảo ngày 20/9 về điều hành xăng dầu, để mọi người nghe cho rõ ai nói gì và nói như thế nào

 

http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2011/09/bo-tai-chinh-cong-thuong-tranh-cai-ve-gia-xang/page_2.asp

 

http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2011/09/bo-tai-chinh-cong-thuong-tranh-cai-ve-gia-xang/page_3.asp

 

http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2011/09/bo-tai-chinh-cong-thuong-tranh-cai-ve-gia-xang/page_4.asp

 

http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2011/09/bo-tai-chinh-cong-thuong-tranh-cai-ve-gia-xang/page_5.asp

Viết về nghề tự do – About the freelance job

LTS: Cách đây mấy hôm, tôi có post lên Wall một đường link bài báo trên Dân Trí  (http://dantri.com.vn/c135/s135-607755/nguoi-tre-thu-nhap-khung-tu-nghe-tu-do.htm) nói về những người trẻ làm freelancer với mức thu nhập “khủng” kèm theo một lời hứa là tôi sẽ viết 1 bài chia sẻ về công việc này. Hôm nay, tranh thủ rãnh rỗi cuối tuần, tôi thực hiện lời hứa của mình. Mục đích của bài viết là chia sẻ kinh nghiệm của bản thân tôi với những bạn đang có dự định dấn thân theo con đường này. Tôi cố gắng mô tả chân thật nhất những mặt được và mất của nó, chứ không cố gắng tô hồng hay thổi phồng tính hấp dẫn của nghề để xui các bạn theo nó. Mong các bạn bổ sung, góp ý thêm.

 

Tôi bắt đầu làm một freelancer từ khi còn là sinh viên. Lúc đó, công việc đầu tiên là freelance writer cho báo Sinh Viên Việt Nam. Tức là tôi làm cộng tác viên viết bài cho họ. Lúc đó, tôi viết rất nhiều chủ đề khác nhau. Công việc thú vị, nhuận bút trả cho 1 bài thời đó khá cao, có khi bằng cả tháng đi dậy gia sư tiếng Anh của tôi. Mà công việc cũng khá thú vị, hồi đó còn nhớ là khi bài được đăng, có 1 em ở trường ĐH Ngoại Ngữ, ĐHQGHN gửi thư rất dễ thương xin làm quen vì chia sẻ quan điểm trong bài viết của mình. Công việc viết lách với tôi là một thú vui và rất cảm hứng, chính vì thế mà tôi không nhận đặt bài, và cũng không viết liên tục. Từ đó tới nay, tôi vẫn thường xuyên viết bài cộng tác cho báo, nhiều khi đơn giản chỉ là chia sẻ quan điểm của mình về một vấn đề chính sách. Khi học Public Admin bên Mỹ, tôi vẫn giữ thói quen đọc báo mỗi ngày, và mỗi khi tôi thấy có vấn đề chính sách hay xã hội gì bức xúc thì viết 1 bài gửi về nước. Nhuận bút thì họ trả vào tài khoản của em tôi, để mẹ ở nhà xài, tôi khỏi phải gửi tiền từ Mỹ về nữa. Xét về thu nhập, thì viết báo là một nghề tự do mang lại thu nhập rất khá ổn. Ví dụ, một bài tôi viết đăng trên Vietnamnet được trả nhuận bút khoảng 500-700k gì đó. Như vậy, nếu bạn viết khỏe, thì cứ cho 1 ngày bạn viết được 1 bài thì bạn kiếm được 21 triệu/tháng. Nghe hấp dẫn đúng không nào? Nhưng thực tế, ít người có thể viết “khỏe” như vậy, trừ một số “máy viết” – cách tôi gọi thân mật những “nhà báo chuyên nghiệp”. Mức nhuận bút tôi nói ở trên là nhuận bút của báo điện tử, chứ báo giấy trả cao hơn nhiều. Nghe giang hồ trong ngành đồn đại, mấy báo giấy trong Sài Gòn như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, SGTT, SaigonTimes trả khá cao có bài tới 3-5tr/bài. Như vậy, thì thu nhập còn khủng hơn rất nhiều. Viết báo, ngoài mang lại cho bạn thu nhập về tài chính, còn mang lại cho bạn nhiều thứ “thu nhập” khác nữa. Ví dụ, sự rèn rũa về tư duy, lập luận. Sự tự do về tư tưởng (muốn viết gì thì viết, nhưng để đăng được thì phải viết vào lề phải một tí cho dù là phản biện Chính phủ), tự do về thời gian, nhiều mối quan hệ xã hội, tầm ảnh hưởng tới đông đảo bạn đọc. Đòi hỏi duy nhất là phải có khả năng viết báo, tư duy tổng hợp, phân tích và một ít mối quan hệ ban đầu với tòa soạn để “đầu xuôi”, sau này bằng khả năng, thực lực thì “đuôi sẽ lọt” dễ dàng hơn vì CTV sẽ phải cạnh tranh trang với phóng viên, và CTV chắc chắc sẽ khó được ưu tiên, trừ khi bạn là cây bút VIP.

 

 

Nghề freelance thứ hai mà tôi từng làm đó là nghề biên, phiên dịch. Về biên dịch, thì tôi nhận tài liệu về dịch và họ trả theo giá dịch mỗi trang. Bây giờ, nếu là giá nhà nước thì họ chỉ trả khoảng 50k/trang A4 tức là 2,5USD/trang quá thấp. Các tổ chức quốc tế ở Việt Nam thì trả theo mức là 8USD/trang A4 dịch Việt-Anh và 7USD/trang A4 dịch Anh-Việt. Như vậy, nếu bạn có mối dịch thì bạn cứ dịch và nhận tiền theo sản phẩm thôi. Nói chung là tự do, thu nhập thêm cũng ổn, chứ tôi nghĩ sống bằng nghề dịch không thôi thì không sống nổi. Còn nghề phiên dịch, thì có hai loại là dịch đuổi (consecutive) tức là dịch sau khi người ta nói xong. Cái này thì đỡ căng thẳng. Bây giờ, nếu như đi cùng đoàn chuyên gia nước ngoài thì được trả khoảng 120USD/ngày, như vậy đi 10 ngày thôi bạn được trả khoảng 1,200USD rồi. Cái dịch thứ hai là dịch đồng thời (hay còn gọi là dịch cabin, simultaneous), tức là mình phải đeo tai nghe, nghe họ nói và dịch đồng thời với họ. Cái này thì stress kinh khủng khiếp, vì bộ não phải làm việc 2 lần công suất bình thường và đòi hỏi phải có dày dặn kinh nghiệm xử lý ngôn từ. Tôi đã làm thử cái này và thấy nó rất mệt mỏi. Thu nhập từ phiên dịch kiểu này nhìn vào thấy rất khủng 600 USD/ngày, 150USD/giờ gì đó, và phải thường xuyên có 2 người thay nhau dịch, đổi nhau khoảng 30 phút. Tôi thường hay đùa, cái nghề này kiếm được 600USD/ngày thì mất khoảng 500USD mấy ngày sau để đi giải tỏa stress. Túm lại, nghề dịch thuật cũng là một nghề tự do cũng ổn. Thu nhập tốt, nhưng đòi hỏi nhiều kỹ năng hơn và khá căng thẳng. Không phải ai cứ tốt nghiệp đại học chuyên ngành Ngoại ngữ cũng làm được nghề này. Nhưng nếu bạn có khả năng, có năng lực, có nghệ thuật sử dụng ngôn từ tinh tế, thì bạn thấy đó, thu nhập cũng khá cao đó. Công việc này phù hợp với mấy phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ Nhà nước, thi thoảng trốn ra ngoài dịch vài cái Hội thảo kiếm thêm tiền về shopping, phẫu thuật thẩm mỹ giữ chồng :P. Nói chung, nếu nghề báo là “máy viết” thì nghề này là “máy nói”, vì họ nói gì mình nói nấy, chả có chút gì là chất xám của mình. Nó chỉ mang lại tiền, không mang lại kiến thức và cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp.

 

 

Nghề freelance thứ ba mà tôi làm là nghề tư vấn độc lập (independent consultant). Tôi bắt đầu công việc tư vấn độc lập từ cuối năm thứ 2 đại học. Khi đó, ĐHBK cho sinh viên 1 tuần ôn thi trước khi thi. Dịp đó là cái môn Ngữ âm mà tôi rất ghét và ngay từ đầu tôi xác định nghề nghiệp tương lai của mình không phải là biên-phiên dịch nên tôi chỉ học để đủ điểm qua mà thôi. Khi đó, một tổ chức NGO của Italy đang cần tuyển một tư vấn lên huyện miền núi Sơn Động, tỉnh Bắc Giang để xác minh các hồ sơ của các trẻ em mồ côi, khó khăn để chuyển hồ sơ của các em sang Italy để bên kia họ tài trợ tiền học phí, xe đạp, quần áo…vv Đó là một kỷ niệm sẽ không bao giờ quên trong đời làm tư vấn độc lập của tôi. Hồi đó năm 2 đại học, cái mặt non choẹt, mặc áo xanh tình nguyện, nhưng khi làm việc ở UBND xã thì người ta gọi tôi là “cán bộ từ Trung Ương xuống” làm tôi ngượng chín cả mặt. Ở đó, sống giữa rừng rất thích. Sáng & chiều đi thăm các hộ gia đình có trẻ em khó khăn để xác nhận hồ sơ cùng với cán bộ xã, tối về khách sạn ôn thi. Hồi đó (2004) mà được trả 30USD/ngày với một thằng sinh viên là một cái gì đó rất lớn. Khi nói tới công việc tư vấn thì bạn nên hiểu có 2 nhóm công việc. Một là kiểu công việc mà họ không có người để làm và hai là kiểu công việc mà họ không làm được. Ví dụ, rất nhiều NGO, tổ chức quốc tế ở Việt Nam, họ có rất ít nhân viên fulltime, do vậy nhiều khi để làm việc gì đó ngoại tỉnh, họ thích thuê tư vấn làm. Với công việc phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao, chất xám và kinh nghiệm thực tế thì họ sẽ tuyển tư vấn theo nhóm hai.

 

 

Hồi mới tốt nghiệp từ Mỹ về, tôi nhận được offer của Oxfam Anh cho vị trí Project Officer của 1 dự án sinh kế với mức lương khoảng 1,000 USD/tháng, nhưng chả hiểu “giời xui đất khiến” thế nào, tôi lại từ chối để xung phong về làm giảng viên đại học cho một trường đại học của Nhà nước với mức lương bằng 1/10 mức lương kia. Lúc đó, mẹ tôi – một người làm cán bộ nhà nước gần 30 năm, rất buồn phiền và phản đối rất kịch liệt việc tôi làm cho Nhà nước, mà tôi phải thuyết phục mẹ bằng rất nhiều lý do. Thứ nhất, tôi yêu nghề giáo. Tôi rất thích cảm giác đứng trên bục giảng nhìn ánh mắt long lanh của các em sinh viên chớp chớp như con nai vàng :P. Thứ hai là tôi cũng có ý định học tiếp PhD mà PhD chỉ dành cho ai muốn đi theo hướng nghiên cứu & giảng dậy thôi. Thứ ba là làm Nhà nước thì dễ xin học bổng Chính phủ hơn làm bên ngoài. Thứ tư là cái trường tôi xung phong về làm giảng viên có khoa mà đúng chuyên ngành tôi học bên Mỹ. Tuy nhiên, sau khoảng 5 tháng ở trường, chứng kiến sự suy đồi, giả tạo của hệ thống giáo dục công lập, sự bẩn thỉu trong tranh giành quyền lực chính trị của các vị có hàm GS-TS, tôi quyết định viết đơn xin nghỉ việc để tránh làm hỏng bản thân mình.

 

 

Tôi trở về với công việc hiện nay tôi đang làm là tư vấn độc lập cho các dự án của các tổ chức quốc tế (World Bank, IFC, ADB, IFAD, ILO) và các tổ chức phi chính phủ (ActionAid, SNV, CIAI…vv). Ban đầu tôi phải ký hợp đồng thông qua 1 công ty tư vấn trong nước, họ chuyên đi nhận dự án của các tổ chức nước ngoài, rồi mời tôi tham gia với vai trò chuyên gia tư vấn. Tuy nhiên sau này khi tôi phát hiện ra cái công ty bẩn thỉu này ăn chặn của tôi rất nhiều tiền để trả tôi giá quá bèo so với mức phí tư vấn mà tôi được hưởng, tôi ký thẳng với các tổ chức quốc tế mà không thông qua các công ty tư vấn trung gian – nhân viên thì chỉ có vài đứa làm admin, còn chuyên gia thì chả có mấy người, toàn đi thuê lại theo thời vụ rồi ăn chặn, bớt xén tiền của họ. Chẳng qua là sân sau của mấy ông làm Nhà nước lập ra để câu dự án về. Tởm nhất là cái lần ép tôi phải viết hay cho những gì mà tôi thấy rõ ràng là làm rất tệ. Giờ đây tôi ký trực tiếp với các tổ chức quốc tế, đúng là làm việc với tụi Tây thích hơn nhiều, thù lao xứng đáng, chi trả sòng phẳng, nhanh gọn, không có chuyện đòi hỏi lại quả, phong bì gì hết. Và đặc biệt là tụi Tây thẳng thắn nên rất thích nghe những tư vấn thẳng thắn, chứ không kiểu “làm láo mà viết báo cáo hay” hay xu nịnh để bịt mắt nó.

 

 

Công việc tư vấn độc lập là một công việc mà tôi cực kỳ yêu thích, vì thu nhập cao, thường thì tôi đi theo mỗi dự án khoảng 10 ngày thì bằng làm cả tháng fulltime. Ngoài thu nhập ra, công việc tư vấn còn cho tôi cơ hội đi đây, đi đó. Có khi cả tháng chỉ ở Hà Nội 2-3 ngày còn đâu phần lớn ở dưới các Tỉnh. Tôi có một mong ước giản dị là sẽ được đến 63 tỉnh thành của đất nước mình. Công việc tư vấn cho tôi gặp gỡ rất nhiều những con người thú vị, họ có thể là cán bộ ở các Bộ ngành TW, cho tới một ông chủ tịch UBND Tỉnh, Huyện, Xã, xuống tới tận từng người nông dân. Đây là một cơ hội tuyệt vời để tôi học hỏi vì nhiều khi có những cái kiến thức và thực tiễn sẽ chả bao giờ người ta dạy tại trường. Chính là do đi nhiều, gặp nhiều nên quan hệ xã hội cũng rất rộng. Giờ các tỉnh mà tôi đi qua, tôi đều có bạn bè, đồng nghiệp. Làm tư vấn cũng rất là có vị thế, vì tiếng nói của bạn là tư vấn cho các đối tác, nên được mọi người lắng nghe. Lần đầu tiên đứng trước một hội trường lớn, phát biểu về giảm nghèo cho toàn bộ hệ thống chính quyền của 1 Tỉnh, tôi mới thấy cái oách của công việc mình làm. Nhiều khi đi giám sát thực hiện dự án thì giống như làm Thanh tra chính phủ vậy, được đón tiếp chu đáo, chăm sóc ân cần. Tôi cũng có rất nhiều quyền, tổ chức nào cần chuyên gia mời mà không vướng bận thì tôi đi. Tôi không thích đi, cũng không có sếp nào ép tôi phải đi cả. Sau khi làm 1 hay vài dự án, tôi muốn tận hưởng cuộc sống thì tôi tạm nghỉ đi du lịch.

 

Khen nhiều quá, giờ nói một chút về cái bất lợi của nghề tư vấn độc lập. Thứ nhất, bạn sẽ không thuộc một tổ chức nào hết, do vậy tôi không có khái niệm “lương”, không có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tự mua. Đi công tác dự án thì có bảo hiểm theo hợp đồng từng dự án rồi. Thứ hai, bạn phải đi rất nhiều, như tôi có khi cả tháng không ở Hà Nội ngày nào, đi công tác liên tục 2 tháng trời không về thăm nhà, mẹ nhớ, em mong. Thứ ba, nhiều khi cảm thấy hơi buồn khi mình đến 1 chỗ mới mà chưa quen biết ai cả, cuộc sống cứ đều đặn là ban ngày đi làm, ăn cơm nhà hàng, tối ngủ khách sạn. Nhiều lúc cảm thấy cuộc sống như nhân vật trong phim Up in the Air mà tôi có lần đã viết trong 1 cái note khác. Thứ tư, nhiều khi do bạn làm độc lập, không  thuộc tổ chức nào, nên tiếng nói của bạn ít trọng lượng hơn và chỉ mang tính tham khảo. Họ có thể nghe bạn, có thể không  nghe, bạn không có thẩm quyền để xử phạt họ. Chính vì thế, làm Nhà nước mới “thét ra lửa” được. Thứ năm, công việc độc lập thường khó làm lâu dài vì nó vắt sức vì vậy chỉ một giai đoạn nhất định mà thôi, mới cả không thể làm mãi nghề này được, nếu làm mãi chắc sống 1 mình quá. Thứ sáu, nghề này đòi hỏi chuyên môn, kiến thức, kinh nghiệm do vậy khó để các bạn trẻ mới ra trường làm ngay được (trừ mấy công việc liên quan tới tài năng, nghệ thuật). Do vậy, hầu hết làm chuyên gia đều tóc bạc. Thế nên có chuyện thú vị là có anh đồng nghiệp hỏi tuổi tôi và nói “em kém con anh 2 tuổi =)). Thế chưa sợ bằng gọi mẹ vợ tương lai bằng chị 😛

 

 

Cái gì cũng có hai mặt của nó, nói tóm lại làm việc độc lập (freelance) ngoài những bất lợi vừa nói ở trên, còn có những ưu/nhược điểm sau đây nữa:

  1. Thu nhập cao – tùy thuộc vào khả năng, năng lực trình độ, kinh nghiệm. Việc kiếm được 1,000 USD đến 5,000 USD/tháng là không khó. Tuy nhiên, nhược điểm là không ổn định. Vì tùy danh tiếng, có người chạy show không xuể, có người như đi câu cá, thi thoảng được con cá to về kho ăn dần trong những ngày biển động không có cá 😀
  2. Tự do về mặt thời gian – không phải đến văn phòng, ngồi trước màn hình máy tính 8h/ngày. Bạn có thể làm ở đâu tùy bạn, ở nhà hay quán café. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi bạn phải có một kỷ luật và kỹ năng quản lý thời gian tốt, nếu không là sẽ bị vỡ deadline và bể show, rồi thành ra nhàn cư vi, bất thiện
  3. Tự làm chủ về kế hoạch công việc – nếu thích thì ký hợp đồng làm, nếu không thích thì nghỉ đi chơi, du lịch. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với thu nhập những ngày không làm không có. Chính vì thế mà lương tư vấn thường cao hơn.
  4. Được đi nhiều nơi – với những người thích du lịch như mình thì đó quả là tuyệt vời vì đi công tác kết hợp thăm quan danh lam, thắng cảnh tiết kiệm được bao nhiêu tiền thay vì bỏ tiền tự đi du lịch. Tuy nhiên, nó chỉ phù hợp với nam giới, chưa có gia đình. Đi nhiều, đồng nghĩa bạn ít ở một chỗ điều đó rất khó để bạn xây dựng một mối quan hệ tình cảm với 1 ai đó. Có chăng là một tình yêu để dành trong trái tim mà thôi. Nói chung là tôi cũng xác định, mới đi học về đi để học hỏi, đến 1 lúc nào đó, có người yêu thì phải ổn định lại để xây dựng gia đình, chăm lo con cái chứ không long nhong mãi được. Nghề này phù hợp với đàn ông chưa có gia đình, hoặc đàn ông có gia đình và con cái lớn cả rồi mà thôi.
  5. Được gặp nhiều người – từ lãnh đạo cấp cao tới những người dân bình thường. Mà mỗi con người là một cuốn từ điển sinh động về lịch sử do vậy khai thác được họ là rất thú vị. Tuy nhiên, gặp nhiều người không phải ai cũng là người tốt.
  6. Được thưởng thức nhiều món ngon, vật lạ – nói chung là đến mỗi tỉnh đều được thưởng thức nhiều món ngon, đặc sản vùng miền. Nếu đi dự án với chính quyền địa phương thì rượu bia ngoại giao là không thể nào tránh khỏi. Tuy vậy, cũng dễ bị dị ứng, mệt mỏi vì ăn uống thay đổi thất thường.
  7. Được hỏi học rất nhiều cái mới – đi mỗi dự án, gặp mỗi một người, ở mỗi một tỉnh là cơ hội tuyệt vời để học hỏi. Nhiều lúc tôi phải thốt lên với đồng nghiệp nước ngoài là trong 1 tuần ở đây, tôi học được nhiều thứ về nước mình hơn là 2 năm học hành bên Mỹ. Tuy nhiên, đây là nghề đòi hỏi kiến thức, kinh nghiệm, do vậy bạn phải có cái nền tảng để tiếp nhận kiến thức mới chứ không phải là lơ tơ mơ vừa đi làm, vừa đi học.
  8. Được sống là chính bạn – Thật lòng mà nói, nghề tư vấn độc lập cho tôi tự do về tư tưởng, về suy nghĩ. Tôi không phải dòm trước, ngó sau xem cơ quan Nhà nước tôi làm đang làm gì, sếp tôi nghĩ sao, đồng nghiệp nói gì. Tôi được tự do suy nghĩ, được tự do báo cáo những phát hiện và đánh giá mà tôi đi xuống Tỉnh thấy. Họ tôn trọng những nhận xét, đánh giá của tôi cho dù có thể họ không hoàn toàn nhất trí hay nghe theo những đề xuất tôi đưa ra. Nói chung, nghề này giống làm dâu trăm họ, cũng phải khéo vì chả bao giờ mình nói ra cái gì mà 100% đồng ý và sự thật thì hay làm người ta mất lòng.

Ngoài các nghề freelance mà tôi đã từng làm kể trên ra, những nghề sau đây cũng có thể làm freelance được.

  1. Nghề người mẫu tự do
  2. Nghề PG-PB
  3. Nghề nhiếp ảnh – nghệ sĩ nhiếp ảnh tự do không thuộc công ty, tổ chức nào
  4. Nghề diễn viên & ca sỹ – tự do khó làm ăn, cần phải có bầu show
  5. Nghề tư vấn doanh nghiệp
  6. Nghề diễn thuyết
  7. Nghề tư vấn về kế toán
  8. Nghề tư vấn thuế
  9. Nhà văn, nhà thơ, họa sỹ, nhạc sỹ…vv – nghệ sĩ nói chung
  10. Nghề thiết kế – nội, ngoại, thất, bìa báo, bìa sách

Các bạn thấy không, một điều chung của các nghề này là nó có chút “nghệ sĩ lãng tử” ở trong đó.

 

Thay cho lời kết

 

Các bạn chắc ai cũng biết cụm từ “Độc lập – Tự Do – Hạnh Phúc” phải không. Chân thành mà nói, khi làm công việc của một chuyên gia tư vấn độc lập tôi mới cảm nhận hết được ý nghĩa của cái cụm từ đó, chứ không phải là khi tôi làm cho Nhà nước mà mỗi văn bản họ đều gõ to đoành ở trên cùng. Độc lập – vì tôi chả phụ thuộc vào ai hết, tôi toàn quyền quyết định công việc tôi làm, theo cách của tôi miễn sao ra được kết quả mà người thuê tôi cảm thấy hài lòng. Tự do  tôi hoàn toàn không bị ràng buộc vào bất cứ một tổ chức nào, không bị ép buộc phải tuân theo một quy chế, điều lệ gì cả. Tôi được tự do về tư tưởng, suy nghĩ mà không bị đồng tiền gò ép làm méo mó cái lương tâm vốn dĩ dễ bị cám dỗ của con người. Hạnh phúc – Vâng, tôi rất hạnh phúc với những gì tôi đang làm, nó cho tôi một mức thu nhập xứng đáng, đồng thời với đó công việc ở những dự án phát triển cũng giúp đỡ những người nghèo, người khó khăn. Đó là một công việc ý nghĩa, mang lại cho tôi một hạnh phúc mà cả cuộc đời tôi tâm nguyện muốn làm. Còn chuyện tình cảm, biết rằng đi nhiều sẽ khó hơn để phát triển một tình cảm với một ai đó. Nhưng tôi single không có nghĩa là tôi không yêu ai. Có một ai đó để quan tâm, để nhắc nhở, để nhớ mỗi khi đi công tác với tôi hiện thời là một hạnh phúc. Bởi lẽ, có thể lúc này, tôi và người tôi đang yêu cũng còn quá xa để nghĩ tới cưới hỏi. Dẫu sao thì chuyện tình cảm hay chuyện công việc, cái gì cũng cần có một cái duyên. Vì thế hãy cứ làm việc và nỗ lực hết mình, những thứ tốt đẹp đang chờ đợi mình trước mắt. Hy vọng các bạn sẽ tìm thấy được “cái duyên” và “tình yêu” dành cho người và việc mà bạn đang quan tâm.

 

 

 

Trần Ngọc Thịnh

Buôn Mê Thuột

24/6/2012

 

 

 

TB: Bài này là chia sẻ cá nhân chỉ mang tính tham khảo, không có ý khuyến khích các bạn làm freelancer vì có thể với tôi thì nó thích hợp, nhưng với bạn thì chưa chắc. Các bạn cứ cân nhắc kỹ lưỡng thiệt hơn rồi hẵng quyết định. Và khi quyết định rồi thì hãy làm bằng tất cả đam mê. Thành công đang đợi bạn ở phía trước. 

Ngân hàng Xây dựng

Bài này được biên tập lại và đăng trên Vietnam Economic Forum (VEF) tại địa chỉ http://vef.vn/2012-02-24-ngan-hang-xay-dung-co-can-luc-nay- ) . Bài dưới đây là bài gốc.

 

—-

 

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam vừa có đề xuất với Bộ Xây Dựng về việc thành lập Ngân hàng Xây dựng Việt Nam. Bộ Xây Dựng cũng đã có công văn đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xem xét đề xuất này của Hiệp hội Bất Động Sản. Tuy nhiên, trong bối cảnh chúng ta đang tập trung vào tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và khi thị trường bất động sản đang đóng băng thì liệu rằng đây có phải là thời điểm thích hợp để thành lập một ngân hàng mới?

 

Thời gian vừa qua, Bộ Xây Dựng đã có những động thái rất tích cực trong việc tìm kiếm giải pháp khơi thông thị trường bất động sản, huy động vốn để phát triển nhà ở cho người nghèo, người thu nhập thấp nhưng tiếc là những ý tưởng, đề xuất đó còn thiếu tính khả thi và chưa phù hợp với bối cảnh thị trường tại thời điểm đưa ra đề xuất.

 

Cách đây không lâu, tôi đã có một bài phản biện chính sách về đề xuất của Bộ Xây Dựng trong việc đề xuất Quỹ Nhà ở xã hội (http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/36088/ai-tu-nguyen-dong-quy-tiet-kiem-nha-o-.html) . Trong bài viết đó, tôi đã đưa ra những phân tích để chỉ ra những điểm chưa hợp lý, không khả thi trong đề xuất này. Bài viết này sẽ tập trung phân tích những vấn đề liên quan tới đề xuất thành lập Ngân hàng Xây dựng của Hiệp hội Bất động sản.

 

Thứ nhất, tôi cho rằng thời điểm đề xuất thành lập Ngân hàng Xây dựng là chưa phù hợp bởi lẽ trong bối cảnh suy thoái kinh tế, một trong những mục tiêu quan trọng Chính phủ đặt ra là phải tái cơ cấu hệ thống kinh tế mà trong đó tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là rất quan trọng. Hiện nay Việt Nam đang có tương nhiều ngân hàng trên thị trường. Trong đó có rất nhiều ngân hàng mới có tăng trưởng tín dụng kém, gặp khó khăn trong việc đảm bảo thanh khoản gây mất an toàn cho hệ thống. Sau một thời gian cấp phép thành lập Ngân hàng một cách ồ ạt, Ngân hàng Nhà nước đã phải ngừng cấp phép thành lập mới ngân hàng. Trong thời điểm rà soát lại hệ thống ngân hàng hiện nay, có lẽ chưa phải là thời điểm phù hợp để thành lập một ngân hàng mới.

 

Thứ hai, hiện nay hệ thống ngân hàng Việt Nam có tương đối nhiều ngân hàng huy động vốn và cấp tín dụng cho mục đích xây dựng. Bên cạnh hầu hết các ngân hàng thương mại đang cấp tín dụng cho các doanh nghiệp bất động sản, thì Việt Nam cũng có một số ngân hàng chuyên trách hỗ trợ cho mục tiêu xây dựng. Ví dụ như Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB), Ngân hàng chính sách xã hội (VBSP) cũng có chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người nghèo, người thu nhập thấp theo diện chính sách. Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn (VBARD) cũng có dự án hỗ trợ xây dựng và cải tạo nhà ở do Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) tài trợ. Trong lĩnh vực bất động sản cũng đã có Ngân hàng phát triển nhà Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) và ngân hàng Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nhà Hà Nội (HABUBANK). Khi một hệ thống các ngân hàng hiện có như hiện nay, thì việc lập mới một ngân hàng xây dựng theo đề xuất của doanh nghiệp bất động sản có lẽ là chưa cần thiết. Chưa kể, sẽ khó có một ngân hàng nào chỉ giới hạn cho vay với các doanh nghiệp bất động sản bởi lẽ như vậy tăng trưởng tín dụng sẽ thấp đặc biệt khi các doanh nghiệp bất động sản đang gặp khó khăn khi thị trường đóng băng như hiện nay.

 

Thứ ba, vào thời điểm thị trường bất động sản đang đóng băng như hiện nay, các doanh nghiệp bất động sản đang hoạt động cầm chừng, nhiều doanh nghiệp phải giảm giá sản phẩm để bán tháo, thậm chí nhiều doanh nghiệp còn đứng trước nguy cơ phá sản thì e rằng việc thành lập Ngân hàng xây dựng vào thời điểm này là chưa hợp lý. Hơn nữa, ngân hàng nhà nước đang có động thái hạ lãi suất khiến cho hoạt động huy động vốn từ người dân không còn trở nên hấp dẫn so với các loại hình đầu tư khác nên e rằng ngân hàng xây dựng đề xuất thành lập sẽ gặp khó khăn trong huy động vốn. Nếu như thị trường bất động sản đang trong giai đoạn phát triển thị vượng, thị trường không rơi vào suy thoái thì phù hợp hơn khi đề xuất thành lập ngân hàng mới.

 

Thứ tư, một băn khoăn nữa là về quản trị ngân hàng mới. Tôi không rõ là đơn vị nào sẽ góp vốn và tham gia quản trị ngân hàng mới này. Nếu là một Hiệp hội thì nhiệm vụ chính của họ là đại diện cho các doanh nghiệp thành viên chứ không phải là sở hữu một ngân hàng, bởi lẽ nếu Hiệp hội sở hữu một ngân hàng thì e rằng Hiệp hội sẽ rơi vào tình thế khó khăn khi quyết định ngân hàng xây dựng sẽ rót vốn cho thành viên này mà không phải là thành viên kia. Khi đó nguy cơ xảy ra xung đột lợi ích hiện hữu. Nếu như Ngân hàng Xây dựng do các doanh nghiệp thành viên Hiệp hội bất động sản góp vốn thành lập thì cũng bất hợp lý, bởi lẽ họ đang thiếu vốn, và gặp khó khăn trong thanh toán nợ ngân hàng thì lấy đâu tiền ra để đầu tư làm ngân hàng. Ngay cả trong trường hợp, Ngân hàng Xây dựng được thành lập bởi một tổng công ty Nhà nước thuộc Bộ Xây Dựng thì có lẽ là không hợp lý khi đầu tư ngoài ngành của các doanh nghiệp nhà nước thời gian vừa qua đang bị báo động vì kém hiệu quả nhìn từ bài học nhãn tiên của Tập đoàn Điện Lực.

 

Mặc dù, đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Xây Dựng trong việc tìm kiếm các giải pháp nhằm khai thông thị trường nguồn vốn nhằm phát triển thị trường nhà ở cho người nghèo, người thu nhập thấp, với những phân tích ở trên, tôi đề xuất Bộ Xây Dựng và Ngân hàng Nhà nước cần nghiên cứu kỹ lưỡng về việc thành lập Ngân hàng Xây dựng trong thời điểm hiện nay. Có lẽ vào bối cảnh thị trường như hiện nay, theo ý kiến cá nhân tôi, việc thành lập mới một ngân hàng xây dựng theo đề xuất của Hiệp hội Bất động sản là chưa chín muồi.

error: Content is protected !!